दशकुमारचरितम् (सटीक - पूर्वपीठिका व मूल कथा)

[Page Top: CC-0. In Public Domain. Digitization by eGangotri.Funding: MIDF]

२०८ दशकुमारचरितम्। [ उत्तरपीठिकायां

सिंहघोषश्च कान्तकापचारं निर्भिद्य तत्पदे प्रसन्नेन राज्ञा प्रतिष्ठापितः तेनैव चारकसुरंगापथेन कन्यापुरप्रवेशं भूयोऽपि मे सम्पादयात् । सम- गंप्ति चाहं शृगालिकामुखनिःसृतवार्तानुरक्तया राजदुहित्रा । (७१) तेष्वेव दिवसेषु चण्डवर्मा सिंहवर्भावधूतदुहितृप्रार्थनः कुपि- तोऽभियुज्य पुरमवारुणत् । अमर्षणश्चाङ्गराजो यावदरिः पारग्रामिकं वि- धिमाचिकीर्षति तावत्स्वयमेव प्राकारं निर्भिद्य प्रत्यासन्नानपि सहायान-

कापचारं-कान्तकस्यापराधम् । निर्भिद्य प्रकाश्य । तत्पदे-कान्तकस्थाने । प्रति- ष्ठापितः-काराध्यक्षः कृतः । तेनैव मत्कृतेनव। चारकसुरङ्गापथेन-कारागृहस्थ- बिलमार्गेण । भूयोऽपि पुनरपि । सम्पादयात् अकारयत् । तस्यैव साहाय्येन पुन- रप्यहं कन्यान्तःपुरं प्रविष्टवानस्मि इत्यर्थः । समगंसि मिलितोऽभवम् । संपूवं- काद् गम् धातोर्लुङि आत्मनेपदस्योत्तमपुरुषैकवचनम् । शृगालिकेति-शृगा- लिकाया मुखाद् वदनान्निःसृतया निर्गतया कथितयेत्यर्थः । वार्तया वृत्तान्तेन अनु- रक्तया आसक्तया राजदुहित्रा राजकन्यया समगंसि अहमिति शेषः । (७१) तेष्वेव दिवसेषु तदानीम् । चण्डवर्मा राजवाहनशत्रुः । सिंहव- र्मेति-सिंहवर्मणा चम्पाधीश्वरेण अवधूता तिरस्कृता अस्वीकृतेति यावत् दुहितुः स्वकन्याया अम्बालिकायाः प्रार्थना यस्यासौ । अत एव क्रुद्धः । अभियुज्य आ- क्रम्य । पुरं सिंहवर्मनगरम् । अवारुणत् अवरुरोध । अमर्षणः असहन् । अङ्ग- राजः सिंहवर्मा । अरिः शत्रुः = चण्डवर्मा । पारग्रामिकं परराज्यास्कन्दनोचितम् । विधिमनुष्ठानम् । चिकीर्षति कर्त्तुमिच्छति । यावत्तावदित्यनेन अतिशीघ्रता सूचिता । स्वयमेव सिंहवर्मेव । प्राकारं प्राचीरम् । प्रत्यासन्नान्-समीपमाग-

सिंहघोषने कान्तकको मार डाला और राजाने प्रसन्नतासे उसे काराध्यक्ष बना दिया। उसी कारागारकी सुरंगसे मैं फिर कन्यान्तःपुरमें जाने-आने लगा। शृगालिकाके मुखसे निकली मेरी प्रशंसा पर राजकन्या मुझ पर अनुराग करने लगी । (७१) उन्हीं दिनों चण्डवर्माने जो राजवाहनका शत्रु था, चम्पानगरके स्वामी सिंहवर्मा पर क्रुद्ध हो करके उस सिंहवर्माके नगर पर आक्रमण करके उसके नगरको घेर लिया (क्रोधका कारण यह था कि, चण्डवर्माने अपना विवाह सिंहवर्माकी पुत्री अम्बालिका से करनेकी प्रार्थना सिंहवर्माके पास की थी, जिस प्रार्थनाको सिंहवर्माने अस्वीकार कर दिया था) अंगराज सिंहवर्मा इस बातको न सहन कर सका । जब तक शत्रु चण्डवर्मा

[Page Bottom: Nepal Sanskrit University, Balmeeki Campus, Kathmandu]