दशकुमारचरितम् (सटीक - पूर्वपीठिका व मूल कथा)

२१० दशकुमारचरितम् । [ उत्तरपीठिकायां ठमेव संभूय पौरवृद्धैस्तदुपार्वतय । उपावृत्तश्च कृत्तशिरसमेव शत्रुं द्रक्ष्य- सि' इति । ( ७३ ) 'तथा' इति तेनाभ्युपगते गतायुषोऽमुष्य भवनमुत्सवाकुल- मुपसमाधीयमानपरिणयोपकरणमितस्ततः प्रवेशनिर्गमप्रवृत्तलोकसंबाध- मलक्ष्यशस्त्रिकः सह प्रविश्य मङ्गलपाठकैरम्बालिकापाणिपल्लवमग्नी सा- क्षिण्याथर्वणेन विधिनाऽर्प्यमाणमादित्समानस्यायामिनं बाहुदण्डमाकृष्य- च्छुरिकयोरसि प्राहार्षम् । स्फुरतश्च कतिपयानन्यानपि यमविषयमगम- राज्ञा तत् कृतमतो भवन्तः प्रतिगच्छन्तु इति भावः । उपावृत्तः परावृत्तस्त्वमिति शेषः । कृत्तशिरसं छिन्नमस्तकम् । शत्रुं चण्डवर्माणम् । ( ७३ ) तेन धनमित्रेण । अभ्युपगते स्वीकृते । गतायुषः स्वल्पायुषः। अमुष्य चण्डवर्मणः । उत्सवाकुलं उत्सवपूर्णम् । उपसमाधीयेति-उपसमाधीयमा- नानि सम्पाद्यमानानि परिणयोपकरणानि विवाहोचितद्रव्यजातानि यत्र तत् । इत- स्ततः समन्तात् । प्रवेशेति-प्रवेशनिर्गमेषु गमनागमनेषु प्रवृत्तैर्व्याप्तैर्लोकैर्जनैः संबाधं संकटम् । विशेषणद्वयमिदं भवनस्य । अलक्ष्यशस्त्रिकः अलक्ष्याऽऽदृश्या शस्त्रिका छुरिका यस्य सः गुप्तशस्त्र इत्यर्थः । मङ्गलपाठकैः स्तुतिपाठकैर्ब्राह्मणैः। अग्नौ साक्षिणि सति-अग्निसाक्षिकम् । आथर्वणेन अथर्ववेदोपदिष्टेन पुरोधसा वा । विधिना अनुष्ठानेन । पुरोधसेति पक्षे विधिपूर्वकम् । अर्प्यमाणं सम्प्रदीय- यमानम् अम्बालिकापाणिपल्लवमित्यस्य विशेषणम् । आदित्समानस्य ग्रहीतु- मिच्छतः । चण्डवर्मण इति शेषः । आयामिनं दीर्घं प्रसारितमिति यावत् । प्रा- हार्ष प्रहृतवानहमिति शेषः । स्फुरतः चण्डवर्मविनाशजनितकोपेन ज्वलतः। राजोंसे गुप्तरीतिसे मिल करके उन्हें रोक दो। और समझा दो। वे लोग थोड़ी देरमें आवें तो शत्रुको कटे हुए शिरमें पायेंगे । ( ७३ ) धनमित्रके द्वारा 'तथा' (ठीक उसी प्रकारसे करूंगा) ऐसी स्वीकृति पाकर मैं (अपहारवर्मा) स्वल्पायुष्वान् चण्डवर्माके अन्तःपुरमें चला गया। वहां देखा कि, राजभवन विवाहोचित अनेकों वस्तुओंसे परिपूर्ण है। इधर-उधर लोगोंके गमनागमनसे प्रवेशमार्गपर बड़ी कठिनता प्रतीत हो रही है। मैं भी गुप्त छुरीके सहित मंगलाचरण करनेवाले ब्राह्मणोंके झुण्डके साथ उस राजभवनमें चला गया । वहां प्रवेश करके मैंने देखा कि, अम्बालिका कुमारीके कोमलकरोंको अथर्ववेदकी रीतिसे अग्नि देवताके सम्मुख साक्षी-