दशकुमारचरितम् (सटीक - पूर्वपीठिका व मूल कथा)

२६४ दशकुमारचरितम् । [ उत्तरपीठिकायां ष्मणि कुचतटे वैवर्ण्यमुपैति वर्णकम् । वाससी च परिभोगानुरूपं धूसरि- माणमादर्शयतः, तदेषा मानुष्येव । ( ६ ) दिष्ट्या चानुच्छिष्टयौवना, यतः सौकुमार्यमागताः सन्तोऽपि संहता इवावयवाः, प्रस्निग्घतमापि पाण्डुतानुविद्धेव देहच्छविः, स्मरपी- डानभिज्ञतया नातिविशदरागो मुखे, विद्रुमद्युतिरधरमणिः अनत्यापूर्ण- स्थलं कपोलदेशः । आलक्ष्यते-दृश्यते मयेति शेषः । अभिनवेति-अभिनवस्य प्रत्यग्रस्य यौवनस्य तारुण्यस्य विदाहेन विशिष्टतापेन निर्भरः प्रगाढ ऊष्मा सन्तापो यत्र तादृशे । वैवर्ण्यं मालिन्यम् । उपैति प्राप्नोति । वर्णकमङ्गरागोऽनु- लेपनमिति यावत् । वाससी-परिधेयवस्त्रद्वयम् । परिभोगानुरूपं-व्यवहारोचितम् । धूसरिमाणं मालिन्यम् । आ सम्यक् दर्शयतः प्रकाशयतः । तत्तस्मात् । एषा शयाना सुन्दरी । मानुषी मानवी । ( ६ ) दिष्ट्या भाग्येन । अनुच्छिष्टेति-अनुच्छिष्टं अन्यैरनुपभुक्तं यौवनं यस्याः सा । यतः यस्मात् कारणात् । सौकुमार्यं कोमलत्वमागताः प्राप्ताः । संहताः सुश्लिष्टाः । अश्लथा इत्यर्थः । देहच्छविः शरीरकान्तिः प्रस्निग्धतमा- अतिशयेन स्निग्धा मनोरमेति यावत् तादृश्यपि पाण्डुतया वैवर्ण्येनानुविद्धा युक्तेव प्रतिभाति । स्मरपीडानभिज्ञतया-कामस्य पीडा कीदृशी भवतीति न ज्ञायते इति हेतोः मुखे वदने अतिविशदराग अत्यौज्ज्वल्यं न वर्त्तत इति शेषः । अधर- मणिरधरबिम्बम् । विद्रुमद्युतिः प्रवालकान्तिः । अतिशयेनापूर्णमत्या पूर्णतन्न भव- र्त्तीति तथा। यौवनस्य पूर्णतायामेव सर्वेऽवयवाः पूर्णतां यान्ति । अतो यौवन- प्रारम्भे वर्त्तमानाया अस्याः कपोलतलं न तथातिपूर्णतां गतमित्याशयः। आ- पेड़से गिरा हुआ सरस और परिपक्व तथा पोला आम का फल दिखलायी पड़ता है । अभिनव तारुण्यकी प्राप्तिसे उद्भूत शरीरकी दाहजनित उष्णता ( गरमी ) से स्तनतट मलिन प्रतीत हो रहे हैं । इस स्त्रीके परिधान वस्त्र ( पहिरनेके कपड़े ) उपयोगमें होनेके कारण मैले दीख रहे हैं । अतः इन उपर्युक्त विचारोंके हेतु यह रमणी मानवी ही है— अन्या नहीं । ( ६ ) भाग्यवशात् यह अभीतक किसीके द्वारा उपभोगित नहीं हुई है । क्योंकि इस रमणीके सब अवयव यद्यपि कोमल हैं तथापि सभी अवयव सुश्लिष्ट ( मिले हुए ) हैं। इसकी शरीरकान्ति मनोरम होनेपर भी पाण्डुवर्ण है-अतः अति सुन्दर है। कामदेवकी व्यथासे अनभिज्ञा होनेके कारण इसके मुखपर उज्ज्वल राग नहीं दिखाई पड़ता है। मूँगेकी लालिमाके तुल्य इसकी अधरमणि मनोरम है। अपूर्ण और कुछ-कुछ लाल