दशकुमारचरितम् (सटीक - पूर्वपीठिका व मूल कथा)

CC-0. In Public Domain. Digitization by eGangotri. Funding: MIDF ३८६ दशकुमारचरितम् । [ उत्तरपीठिकायां चिन्तनीया । यद्यस्ति दया तेऽत्र जने, अनन्यसाधारणः करणीयः स एव चरणाराधनक्रियायाम् । यदि च कन्यागाराध्यासने रहस्यक्षरणादनर्थ आशङ्क्येत, नैतदस्ति । रक्ततरा हि नस्तत्र सख्यश्चेट्यश्च । यथा न कश्चिदेतज्ज्ञास्यति तथा यतिष्यन्ते' इति । (७) स चाहं देहजेनाकर्णाकृष्टसायकासनेन चेतस्यतिनिर्दयं ताडि- तस्तत्कटाक्षकालायसनिगडगाढंसंयतः किंकरानननिहितदृष्टिरगादिषम्- पादपद्मघूलिकणाः । तथा तादृशी । अत्र जने मयि । अनन्यसाधारणः अनन्यस- दृशः । स एव-अहमेव । चरणाराधनक्रियायां-पदसेवाकार्ये । कन्यागाराध्यासने- कन्यान्तःपुरवासे । रहस्यक्षरणात्-गुह्यप्रकटनात् । अनर्थो विपत्तिः । आशङ्क्येत भवतेति शेषः । नैतदस्ति-शंका नास्तीत्यर्थः । रक्ततराः अतिशयेन अनुरक्ताः । नः अस्माकम् । सख्यः सहचर्यः । चेट्यः दास्यः। न कश्चित्-नान्यः कोऽपि । एतत्-भवदवस्थानम् । यतिष्यन्ते चेष्टिष्यन्ते ता इति शेषः । (७) स चाहं-मन्त्रगुप्त इत्यर्थः । देहजेन मदनेन । आ-गैति-आकर्णं श्रवण- पर्यन्तं आकृष्टं आयतीकृतं सायकासनं कार्मुकं येन तेन । दहजेनेत्यस्य विशेषण- मिदम् । अथवा आकर्णाकृष्टं यत् सायकासनं धनुस्तेनेति करणे तृतीया । अति- निर्दयमतिकठोरम् । तत्कटाक्षेति-तस्याः राजकन्यायाः कटाक्ष एव कालायस- निगडः लोहशृङ्खलं तेन गाढं दृढं संयतो बद्धः । किङ्करेति किङ्करस्य राक्षसस्यानाने मुखे निहिता अर्पिता दृष्टियेन तादृशोऽहम् । अगादिषं-कथितवान् । यथा यादृक् । आप किस हेतु इस दासीको कालके गालसे ( हाथ से) बचाकर, फिर अनुरागरूपी पवनसे चञ्चल तथा उत्कण्ठारूपी तरङ्ग (लहर) वाले कामदेवरूपी समुद्रमें ढकेल रहे हैं। आप मुझे अपने चरणकमलकी रजके तुल्य ही जानें। यदि आपकी इस तुच्छ जनपर दया है, आप मुझे अपने पादसेवाकार्यमें नियुक्त करें और अपनी अनन्य सेविका बनावें। यदि आप यह सोचें कि कन्यान्तःपुरमें जानेसे गुप्त बातें प्रकट हो जायँगी तो इसकी आप जरा भी शंका न करें—अर्थात् निःशंक होकर मेरे साथ वहां चलकर रहें। क्योंकि वहांपर सब सहचरी और दासियां मेरी प्रगाढ स्नेहवती हैं और वे भी मुझपर अति अनुराग करती हैं। आपका अन्तःपुरमें निवास कोई भी न जानें ऐसा ही उद्योग वे सब करेंगी।' (७) वही मैं ( मन्त्रगुप्त ) कामदेवद्वारा कानकर खींचकर धनुषसे वेधित हृदयवाला, उस राजपुत्रीके कटाक्षरूपी लोहेकी जंजीरोंसे परिवद्ध होकर, उस किंकरके मुखपर दृष्टि डालकर बोला—'हे किंकर ! जैसा यह प्रशस्तजघना राजपुत्री कहती है वैसा यदि Nepal Sanskrit University, Balmeeki Campus, Kathmandu