दशकुमारचरितम् (सटीक - पूर्वपीठिका व मूल कथा)

३८८ दशकुमारचरितम् । [ उत्तरपीठिकायां दस्रकरालितेक्षणा निजशेखरकेसराग्रसंलग्नषट्चरणगणरणितसंशयित- कलगिरः शनैरकथयन्—'आर्य, यदत्यादित्यतेजसस्त एषा नयनलक्ष्यतां गता, ततः कृतान्तेन न गृहीता । दत्ता चेयं चित्तजेन गरीयसा साक्षीकृत्य रागानलम् । तदनेनाश्चर्यरत्नेन नलिनाक्षस्य ते रत्नशैलशिलातलस्थिरं रागतरलेनालंक्रियतां हृदयम् । अस्याश्चरितार्थं स्तनतटं गाढालिङ्गनैः यावत् । तथा क्षरदस्रेति-क्षरता निःसरता अस्रेण अश्रुणा कराळिते व्याप्ते ईक्षणे नेत्रे यासां ताः । तथा निजशेखरेति-निजशेखरे स्वशिरोभूषणे यानि केसराणि वकुलपुष्पाणि तेषामग्रे पुरोभागे संलग्नानां स्थितानां षट्चरणानां भ्रमराणां गणस्य यद् रणितं गुञ्जितं तेन संशयितः भ्रमरगुञ्जितं वा कण्ठस्वरो वेति सञ्जा- तसंदेहा कला मधुरा गीर्वाग् यासां ताः । शनैर्मन्दं मन्दम् । यद् यतः । अत्यादि- त्यतेजसः-आदित्यमतिक्रान्तमत्यादित्यं तादृशं तेजो यस्य तस्य विजितसौर- प्रतापरयेत्यर्थः । ते तव एषा अस्मत्सखी नयनलक्ष्यतां दृष्टिगोचरताम् । ततः तस्मादेव कारणात् कृतान्तेन मृत्युना न गृहीता । त्वद्दर्शनादेव कृतान्तेन त्यक्तेति भावः । दत्ता तुभ्यमिति शेषः । गरीयसा अतिगुरुणा चित्तजेन कामेन रागानलं प्रेमाग्निं साक्षीकृत्य दत्तेति सम्बध्यते । तदनेनेति-तत्तस्मात् अनेन रागतरलेन प्रेमविह्वलेन कनकलेखारूपेण आश्चर्यरत्नेन श्रेष्ठमणिना नलिनाक्षस्य कमलनयनस्य ते रत्नशैलस्य सुमेरोः शिलातलवत् पाषाणपट्टवत् स्थिरं सुदृढं हृदयं वक्षःस्थलं अलंक्रियतां भूष्यताम् । यथा कौस्तुभमणिविष्णोर्वक्षोऽलंकरोति तथेयमपि तव हृदयमलंकरोतु इति भावः । अस्या इति-सदृशतरस्य योग्यतरस्य सहचरस्य दयि- तस्य तव गाढालिङ्गनैर्निर्दयाश्लेषैः अस्याः कनकलेखायाः स्तनतटं वक्षःस्थलं ले आयीं । आनेके अनन्तर उन सखियोंने अपने शिरोंको मेरे चरणोंपर धर कर प्रणाम करने और आँखोंसे अश्रुपात करने लगीं । अपने शिरोभूषणोंके ऊपर लगे हुए पुष्पोंके परागोंपर गुञ्जायमान भ्रमरोंकी अस्पष्ट मधुर ध्वनिसे सन्दिग्धसी मधुर वाणी धीरे-धीरे बोलीं-'हे आर्य ! यह मेरी सखी, भगवान् सूर्यके तेजको भी जीतन- वालेसे, आपके नेत्रोंकी लक्ष्यभूता हुई है—आप द्वारा देखी गयी है । इसी हेतुसे यमराजने भी इसे नहीं ग्रहण किया-क्योंकि वह सूर्य पुत्र है और आप सूर्यको जीतनेवाले तेजको धारण किये हुए हैं । अतिबलशाली कामदेवने इस राजपुत्रीको रागरूपी अग्निको साक्षी बनाकर, आपके हाथोंमें समर्पित कर दिया है । अतः प्रेमसे विह्वल इस कनक- लेखारूपी श्रेष्ठमणिद्वारा आप ऐसे कमलनेत्रका सुमेरु पर्वतके प्रस्तरके समान सुदृढ़ हृदय अलंकृत किया जाय । आप ऐसे योग्यतर प्रीतमकेद्वारा इस कनकलेखाका कुच-