भारतकोश
देवी भागवत महापुराण

देवी भागवत महापुराण

Devi Bhagavata Purana

महर्षि वेदव्यास द्वारा

स्रोत: Gita Press Gorakhpur · Gita Press Gorakhpur (उद्गम)

DevanagariHindipublished889 पृष्ठ

पृष्ठ 96, कुल 889 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 96
अ० ५ ]प्रथम स्कन्ध८७
संस्कृत श्लोकहिन्दी अनुवाद
तत्कथं देवदेवस्य करोमि सुखनाशनम्।<br>किं फलं भक्षणाद्देव येन पापं करोम्यहम्॥ २१<br><br>सर्वः स्वार्थवशो लोकः कुरुते पातकं किल।<br>तस्मादहं करिष्यामि स्वार्थमेव प्रभक्षणम्॥ २२करना ब्रह्महत्याके समान कहा गया है। अतः मैं देवाधिदेव भगवान् विष्णुका सुख क्यों नष्ट करूँ? हे देव! उस धनुषका अग्रभाग खानेसे मेरा क्या लाभ है, जिसके लिये मैं ऐसा पाप करूँ? ॥ १९-२१॥<br><br>स्वार्थके वशीभूत होकर ही समस्त लोक पापकार्यमें प्रवृत्त होता है। इसलिये मैं भी इसमें कोई स्वार्थसिद्धि होनेपर ही इसका भक्षण करूँगा॥ २२॥
ब्रह्मोवाच<br>तव भागं करिष्यामो मखमध्ये यथा शृणु।<br>तेन त्वं कुरु कार्यं नो विष्णुं बोधय माचिरम्॥ २३ब्रह्माजी बोले— सुनो, हमलोग यज्ञमें तुम्हारे भागकी व्यवस्था कर देंगे। इसलिये तुम अविलम्ब भगवान् विष्णुको जगाकर हमलोगोंका कार्य सम्पन्न कर दो॥ २३॥
होमकर्मणि पार्श्वे च हविर्दानात्पतिष्यति।<br>तत्ते भागं विजानीहि कुरु कार्यं त्वरान्विता॥ २४होमकर्ममें आहुति प्रदान करते समय जो हव्य आस-पास गिरेगा, उसीको अपना भाग समझना; और अब तुम शीघ्रतापूर्वक हमारा कार्य करो॥ २४॥
सूत उवाच<br>इत्युक्ता ब्रह्मणा वम्री धनुषोऽग्रं त्वरान्विता।<br>चखाद संस्थितं भूमौ विमुक्ता ज्या तदाभवत्॥ २५सूतजी बोले— हे ऋषियो! ब्रह्माजीके इस प्रकार कहनेके अनन्तर दीमकने धरातलपर स्थित धनुषाग्रको शीघ्र ही खा लिया, जिससे धनुषकी डोरी मुक्त हो गयी॥ २५॥
प्रत्यञ्चायां विमुक्तायां मुक्ता कोटिस्तथोत्तरा।<br>शब्दः समभवद् घोरस्तेन त्रस्ताः सुरास्तदा॥ २६<br><br>ब्रह्माण्डं क्षुभितं सर्वं वसुधा कम्पिता तदा।<br>समुद्राश्च समुद्विग्नास्त्रेसुश्च जलजन्तवः॥ २७<br><br>ववुर्वातास्तथा चोग्राः पर्वताश्च चकम्पिरे।<br>उल्कापाता महोत्पाता बभूवुर्दुःखशंसिनः॥ २८<br><br>दिशो घोरतराश्चासन्सूर्योऽप्यस्तंगतोऽभवत्।<br>चिन्तामापुः सुराः सर्वे किं भविष्यति दुर्दिने॥ २९प्रत्यंचाके खुल जानेपर धनुषका वह ऊपरी कोना मुक्त हो गया। इस प्रकार एक भीषण ध्वनि पैदा हुई जिससे वहाँ सभी देवगण भयभीत हो गये, ब्रह्माण्ड क्षुब्ध हो उठा, पृथ्वीमें कम्पन होने लगा, सभी समुद्र उद्विग्न हो गये, जलचर जन्तु व्याकुल हो उठे। प्रचण्ड हवाएँ प्रवाहित होने लगीं, पर्वत प्रकम्पित हो उठे, किसी दारुण आपदाके सूचक उल्कापात आदि महान् उपद्रव होने लगे, सूर्य तिरोहित हो गये तथा सभी दिशाएँ अत्यन्त भयावह हो गयीं। यह सब देखकर देवतालोग चिन्तित होकर सोचने लगे कि इस दुर्दिनमें अब क्या होगा? ॥ २६—२९॥
एवं चिन्तयतां तेषां मूर्धा विष्णोः सकुण्डलः।<br>गतः समुकुटः क्वापि देवदेवस्य तापसाः॥ ३०हे तपस्वियो! वे देवतागण ऐसा सोच ही रहे थे कि किरीट-कुण्डलसहित देवाधिदेव भगवान् विष्णुका सिर [कटकर] कहीं चला गया॥ ३०॥
अन्धकारे तदा घोरे शान्ते ब्रह्महरौ तदा।<br>शिरोहीनं शरीरं तु ददृशाते विलक्षणम्॥ ३१कुछ समय पश्चात् उस घोर अन्धकारके शान्त हो जानेपर ब्रह्मा और शंकरने भगवान् विष्णुका मस्तकविहीन विलक्षण शरीर देखा॥ ३१॥