द्रव्यगुण विज्ञान (शास्त्रीय औषधीय वनस्पतियों का महाकोश)

द्रव्यगुणः । १३३ वेशवारैः सपिशितैः सम्पूर्णा गुरुबृंहणाः ॥१५॥ पाललाः श्लेष्मजननाः शष्कुल्यः कफपित्तलाः ॥१६॥ शालिपिष्टमया भक्ष्याः कफपित्तप्रकोपणाः । विदाहिनो नातिबला गुरवश्च विशेषतः ॥१७॥ वैदला गुरवो भक्ष्याः कषायाः सृष्टमारुताः । विष्टम्भिनः पित्तहराः श्लेष्मघ्ना भिन्नवर्चसः ॥१८॥ विरूढ़ककृता भक्ष्या गुरवोऽनिलपित्तलाः ॥१९॥ हृद्याः सुगन्धिनो भक्ष्या लघवो घृतपाचिताः । वातपित्तहरा बल्या वर्णदृष्टिप्रसादनाः ॥२०॥ विदाहिनस्तैलकृता गुरवः कटुपाकिनः । उच्यते । वेशवाराणामिति करणे षष्ठी । पूर्णा इति कृत- गर्भाः ॥ १४ ॥ पिशितवेशवारकृतगर्भाणां गुणमाह वेशवारैरिति । सपि- शितैरिति पूर्वोक्तमुद्गादिवेशवारनिरासार्थं विशेषणम् । तेन पिशितवेशवारैरित्यर्थः । अन्ये तु वेशवारं शुण्ठ्यादिकमाहुः । एते सामिताः ॥ १५ ॥ पल्लं तिलकल्कस्तत्कृताः पाललाः । शष्कुली तु तिल- मुद्गादिचूर्णकृता तैलपक्वा शष्कुलीति लोके ॥ १६ ॥ मुद्गमाषादिविदलकृतानां भक्ष्याणां गुणमाह वैदला इति ॥ १८ ॥ विरूढ़ककृता इति अङ्कुरितमुद्गादिकृताः ॥ १९ ॥ उक्तानुक्तकृतभक्ष्याणां घृते तैले च पाकाद्गुणविशेषमाह हृद्या इति ॥ २० ॥ १२