गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

८४ आयुर्वेदियग्रन्थमाला । [चूर्णाधिकारः कर्षान्पृथग्गुडपलान्यवचूर्ण्य बद्ध्वा ज्वालामुखोऽयमनलस्य करोति दीप्तिम् ॥ १४७ ॥ उदावर्ते नाराचकं चूर्णम् । हिङ्गु कुष्ठं वचा चैव स्वर्जिका बिडमेव च । एको द्वावथ चत्वारस्तथाऽष्टौ षोडशैव च ॥ १४८ ॥ यथाक्रमकृतान् भागांश्चूर्णमानाहभेदनम् । एष नाराचविवृतो योगो नाराचको मतः ॥ १४९ ॥ उदावर्तेषु शूलेषु गुल्मेष्वथ भगन्दरे । हृद्रोगे च प्रमेहे च योगोऽयं शमनः परः ॥ १५० ॥ सारस्वतं चूर्णम् । कुष्ठाश्वगन्धसैन्धवपिप्पलिमरिचं द्विजीरकं शुण्ठी । पाठाऽजमोदसहिता समभागा चूर्णिता च वचा १५१ प्रातर्मधुसर्पिभ्यां बिडालपदमात्रमेतदवलिह्य । सप्ताहं पथ्याशी किन्नरमधुरस्वरो भवति मर्त्यः॥१५२॥ द्विगुणीकृते च तस्मिन्मेधावी भवति मृष्टवाक्यश्च । त्रिगुणीकृते च तस्मिञ्छ्लोकसहस्रं पठत्याशु ॥ १५३ ॥ दुर्मेधसः किलायं भिक्षोराचार्यलोकसेनेन । अप्रार्थितेन दत्तो योगवरो नन्दनविहारे ॥ १५४ ॥ बृहत्सारस्वतं चूर्णम् । कुष्ठाश्वगन्धे लवणाजमोदे द्वे जीरके त्रीणि कटूनि पाठा । माङ्गल्यपुष्पी च समानि चूर्णं कृत्वा तु चूर्णेन वचोद्भवेन १५५ तुल्येन युक्तं बहुशो रसेन तद्भावितं ब्रह्मविनिर्मितायाः । सर्पिर्मधुभ्यां च ततोऽक्षमात्रं लिह्यान्नरः सप्तदिनं हिताशी १५६ सौस्वर्यमिच्छन्मनसश्च धैर्यं मेधां तथेच्छन्द्विगुणं च कालम् । पठेन्नरः श्लोकसहस्रमह्ना तद्द्ब्रह्मयुक्तं त्रिगुणं च कालम्॥१५७॥ १ प्रत्येकं कर्षमितान् हिङ्ग्वादीनां यावन्तः कर्षास्तावन्ति गुडपलानीत्यर्थः ।