गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

४८ आयुर्वेदीयग्रन्थमाला । [ चूर्णाधिकारः

अन्त्यादूर्ध्वं द्विगुणीतं लेहयेत्क्षौद्रसर्पिषा । चूर्णकं प्राशयेच्चैतच्छ्वासकासकफातुरम् ॥ १९१ ॥ सुप्तजिह्वारोचकिनं मन्दाग्निं पार्श्वशूलिनम् । हस्तपादांशदाहेषु ज्वरे रक्ते तथोर्ध्वगे ॥ १९२ ॥ योनिदोषे पुष्यानुगं चूर्णम् । पाठा जम्ब्वाम्रयोर्मज्जा शिलोद्भेदं रसाञ्जनम् । अम्बष्ठकी मोचरसः समङ्गा पद्मकेशरम् ॥ १९३ ॥ बाह्लिकातिविषे बिल्वं रोध्रं मुस्तं सगैरिकम् । कट्फलं मरिचं शुण्ठी मृद्वीका रक्तचन्दनम् ॥ १९४॥ कट्वङ्गवत्सकानन्ताधातकीमधुकार्जुनम् । पुष्येणोद्धृत्य तुल्यानि सूक्ष्मचूर्णानि कारयेत् ॥ १९५॥ तानि क्षौद्रेण संयोज्य पाययेत्तण्डुलाम्बुना । अर्शःसु चातिसारेषु रक्तं यच्चोपवेश्यते ॥ १९६ ॥ दोषा दन्तकृता ये च बालानां तांश्च नाशयेत् । योनिदोषं रजोदोषं जलं श्वेतं सपाण्डुरम् १९७ ॥ स्त्रीणां श्यावारुणं यच्च प्रसह्य विनिवर्तयेत् । चूर्णं पुष्यानुगं नाम हितमात्रेयपूजितम् ॥ १९८ ॥ पाण्डुरोगे योगराजं चूर्णम् । त्रिफलायास्त्रयो भागास्त्रयस्त्रिकटुकस्य च । भागश्चित्रकमूलस्य विडङ्गानां तथैव च ॥ १९९ ॥ मुस्ताकम्पिल्लयोर्भागो देयश्चापि पृथक् पृथक् । पञ्चाश्मजतुनो भागास्तथा रूप्यमलस्य च ॥ २००॥ माक्षिकस्य तु शुद्धस्य लोहस्य रजसस्तथा । अष्टौ भागाः सितायाश्च तत्सर्वं सूक्ष्मचूर्णितम् ॥ २०१ ॥ माक्षिकेणाप्लुतं स्थाप्यमायसे भाजने शुभे । उदुम्बरसमां मात्रां नरः खादेद्यथाग्निना ॥ २०२ ॥