गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

चूर्णं खण्डसमं नाम समस्तान्नाशयेद्गदान् । कुष्ठे बाकुच्याद्यं चूर्णम् । पलानि संगृह्य दशेन्दुराज्या फलत्रयस्यापि समानमेतत् । विडङ्गसारस्य पलानि सप्त शिलाजतोऽर्धं च पुरस्य चैकम् ॥२८८ शतं च भल्लातकसत्फलानां पलं तथा पुष्करमूलनाम्नः । पलत्रयं लोहभवं सुचूर्णं तुरी पलार्धं ह्यथ कर्षभागाः ॥ २८९॥ सपत्रमुस्ताकणयष्टिकानां सचित्रकग्रन्थिककेशराणाम् । न्यग्रोधमूलोषणकुङ्कुमानामेकत्र संचूर्ण्य समं तु खण्डम् ॥२९०॥ खादेद्यथाग्निः प्रयतस्तु मात्रां कुष्ठान्यशेषाण्यपयान्ति नाशम् । अर्शोविकाराः षडपि प्रवृद्धाः श्वित्राणि चित्राण्युदराणि चाष्टौ ॥ क्षयाश्च कृच्छ्रः खलु पाण्डुरोगः कण्ठामया विंशतिरेव मेहाः । उन्मादरोगज्वरनेत्ररोगा नासोद्भवा पञ्चविधाश्च गुल्माः ॥२९२ वातमशीतिविकारं चत्वारिंशत्प्रभेदजं पित्तम् । श्लेष्माणं विंशतिकं विनाशमायाति दुष्टमपि ॥ २९३ ॥ भवति रुचिरदीप्तिर्गौरवर्णो मनुष्यः समधिकशतवर्षं जीवतीह प्रगल्भम् । विघटितघनरोगो मासमात्रप्रयोगा- द्युवतिनयनहारी हृष्टपुष्टो वृषश्च ॥ २९४ ॥ उदरे भस्मार्कचूर्णम् । युगर्तुसंख्यानि दलानि भानोश्चत्वारि काण्डानि सुधाद्रुमस्य । सुरेन्द्रवल्या दश सत्फलानि पञ्चैव पत्राणि कुमारिकायाः २९५ चत्वारि वृन्ताकवरोः फलानि व्याघ्रीचतुःषष्टिफलानि युक्त्या । पञ्चाङ्गमेकं हरिपूर्णकन्दं सिद्धार्थतैलं च पलप्रमाणम् ॥२९६॥ यवाहसौवर्चलधूर्त्तवार्धैः पलं पलं स्यात्क्रमशश्चतुर्णाम् । पलानि पञ्चैव शिवाह्वयस्य गोक्षुरकं चाऽपि वदन्ति वैद्याः २९७ गुरूपदेशादधिगम्य सम्यग्भाण्डे खबुद्ध्याऽर्कदलानि मुक्त्वा । सर्वाणि चान्यानि महौषधानि सिद्धार्थतैलेन विमिश्रितानि ॥