गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

९८ आयुर्वेदीयग्रन्थमाला । [ चूर्णाधिकारः प्रक्षिप्य संरुद्ध्य मुखं तदीयं मृत्कर्पटं सन्धिषु वेष्टनीयम् । गम्भीरगर्ते कुहरे निवेश्य प्रच्छादनीयं छगणैः प्रभूतैः ॥ २९९ उत्तार्य यत्नेन सुशीतलं तं क्षारं चतुर्भिः प्रहरैः सुसिद्धम् । सूक्ष्मीकृतं जीरककर्षषट्कं मध्ये क्षिपेदर्धपलं क्षवस्य ॥ ३०० ॥ तदाढ्यवाते ह्यथ पाण्डुरोगे भगन्दराजीर्णविषूचिकासु । आनाहबन्धे ग्रहणीविकारे पाषाणिके विद्रधिमूत्रकृच्छ्रे॥३०१॥ तक्रेण कर्षार्धमिदं प्रदेयं भस्मार्कचूर्णं दधिमस्तुना वा । श्वासे सकासे हृदयोपरोधे कण्ठग्रहे जीर्णगुडेन देयम् ॥३०२॥ तैलेन शूले मधुनोदरेषु गुल्मप्रकोपे फलपूरकेण । सौवीरकेणाथ सदा प्रयोज्यमुष्णेन सर्वत्र जलेन देयम् ॥३०३ यथा मृगेन्द्रो द्विपदर्पहन्ता वज्रं यथा भूधरमध्यभेदि । अयं तथा योगवरो जनानां निहन्ति दुष्टानपि रोगसंघान् ३०४ योगप्रदीपो मुनिभिः पुराणैर्निवेदितो मूलमसौ हितानाम् । अनेन भीमादपि गाढवह्निर्नरो भवेत्पथ्यहितोपचारैः ॥३०५॥ अर्शसि पूतीकरञ्जाद्यं चूर्णम् । पूतीकरञ्जसूरणसुरदालिकरञ्जसिन्धुजातानाम् । मौसल्यभयाशीतककङ्गुष्ठकाग्नीनां च तुल्यांशम् ॥ ३०६ ॥ चूर्णं तक्रेणैनं पिबतस्तेनैव चाश्नतो भुक्तम् । पक्वफलानीव तरोरर्शांसि पतन्ति मासेन ॥ ३०७ ॥ गुल्मे यवक्षाराद्यं चूर्णम् । यवक्षारं यवानी च पिबेदुष्णेन वारिणा । एतेन वातजं शूलं गुल्मश्चैव चिरोत्थितः ॥ ३०८ ॥ भिद्यते सप्तरात्रेण पवनेन यथा घनः । जीर्णे रसादिभिर्भोज्यं शशलावकपिञ्जलैः ॥ ३०९ ॥ ज्वरातिसारे व्योषाद्यं चूर्णम् । व्योषं वत्सकबीजं च निम्बभूनिम्बमार्कवम् । चित्रकं रोहिणी पाठा दार्वी चातिविषा समाः॥३१०॥