गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

३.] गदनिग्रहः । ९९ सूक्ष्मचूर्णीकृताः सर्वास्तत्तुल्या वत्सकत्वचः । सर्वमेकत्र संयोज्य प्रपिबेत्तण्डुलाम्बुना ॥ ३११ ॥ सक्षौद्रं वा लिहेदेतत्पाचनं ग्राहि भेषजम् । तृष्णारुचिशमनं ज्वरातीसारनाशनम् ॥ ३१२ ॥ कामलां ग्रहणीदोषान् गुल्मं प्लीहानमेव च । प्रमेहं पाण्डुरोगं च श्वयथुं च विनाशयेत् ॥ ३१३ ॥ शोफे कृष्णाद्यं चूर्णम् । कृष्णाग्निविश्वघनजीरककण्टकारी- पाठानिशाकरिकणामगधाजटानाम् । चूर्णं कवोष्णसलिलेरवलोड्य पीतं नातः परं श्वयथुरोगहरं नराणाम् ॥ ३१४ ॥ श्वासहृद्रोगयोर्हिङ्गुपञ्चकं चूर्णम् । हिङ्गु सौवर्चलं विश्वं दाडिमं साम्लवेतसम् । श्वासहृद्रोगशमनमिदं स्याद्धिङ्गुपञ्चकम् ॥ ३१५ ॥ शोषे तिलाद्यं चूर्णम् । तिलकर्केन्धुलाजानां चूर्णं मध्वाज्यलेहितम् । क्षीरानुपानं मासेन शोषघ्नं नास्त्यतः परम् ॥ ३१६ ॥ वर्ध्मरोगे बिल्वमूलाद्यं चूर्णम् । मूलं बिल्वकपित्थयोररलुकस्याग्नेर्बृहत्योर्द्वयोः श्यामापूतिकरञ्जशिग्रुकतरोर्विश्वौषधारुष्करम् । कृष्णाग्रन्थिकवेल्लपञ्चलवणक्षारराजमोदान्वितं पीतं काञ्जिककोष्णतोयमथितैश्चूर्णीकृतं वर्ध्मजित् ३१७ सर्वमेहेष्विन्द्रयवाद्यं चूर्णम् । इन्द्रयवतीक्ष्णबीजासौवर्चलयावशूककर्षांशम् । मधुरसपाठाशुण्ठीद्विचतुरष्टांशकैर्भागैः ॥ ३१८ ॥ हिङ्ग्वर्धकर्षयुक्तं पेयं मण्डेन दध्ना वा । नाशयति सर्वमेहानर्शांसि च दीपयत्यग्निम् ॥ ३१९ ॥