गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

एषां कषाये द्विक्षीरे विदार्याः स्वरसांशके । जीवनीयैः पचेत् कल्कैरक्षमात्रैर्घृताढकम् ॥ ४८ ॥ सितापलानि पूतेऽस्मिञ्छीते द्वात्रिंशदावपेत् । गोधूमपिप्पलीवांशीचूर्णं शृङ्गाटकस्य च ॥ ४९ ॥ सक्षौद्रं कुडवं शीतं तत्सर्वं खजमूर्च्छितम् । स्त्यानं सर्पिर्गुडान् कृत्वा भूर्जपत्रेण वेष्टयेत् ॥ ५० ॥ ताञ्जग्ध्वा पलिकान्क्षीरं मद्यं चानुपिबेत्कफे । शोषे कासे क्षतक्षीणे श्रमस्त्रीभारकर्शिते ॥ ५१ ॥ रक्तनिष्ठीवने तापे पीनसे चोरसि स्थिते । शस्ता पार्श्वशिरःशूले भेदे च हस्तपादयोः ॥ ५२ ॥ पाण्डुरोगे मण्डूरवटकाः । पञ्चकोलं समरिचं देवदारुफलत्रिकम् । विडङ्गमुस्तं तुल्यानि भागांस्तु पलसंमितान् ॥ ५३ ॥ यावन्त्येतानि चूर्णानि मण्डूरं द्विगुणं ततः । पक्त्वाऽष्टगुणिते मूत्रे घनीभूते तदुद्धरेत् ॥ ५४ ॥ ततोऽक्षमात्रान्वटकान् पिबेत्तक्रेण तक्रभुक् । पाण्डुरोगं जयत्येष मन्दाग्नित्वमरोचकम् ॥ ५५ ॥ अर्शांसि ग्रहणीदोषशोफमूत्रहलीमकम् । क्रिमीन्प्लीहानमुदरं हृद्रोगं चाशु नाशयेत् ॥ ५६ ॥ मण्डूरवटका ह्येते रोगानीकप्रणाशनाः । पाण्डुरोगे द्वितीयो मण्डूरवटकः । त्र्यूषणं त्रिफला मुस्तविडङ्गं चव्यचित्रकौ ॥ ५७ ॥ दार्वीत्वङ्माक्षिको धातुर्ग्रन्थिकं देवदारु च । एतान् द्विपलिकान् भागांश्चूर्णं कृत्वा पृथक् पृथक् ५८॥ मण्डूरं द्विगुणं चूर्णाच्छुद्धमञ्जनसन्निभम् । मूत्रमष्टगुणं कृत्वा तस्मिंश्च प्रक्षिपेत्ततः ॥ ५९ ॥ शनैः सिद्धं ततः शीताः कार्याः कर्षसमा गुडाः ।