गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

.] गदनिग्रहः । १०९ त्रिफला कणा समूला तालीसारुष्करकृमिघ्नानाम् । भागा महौषधसमा दहनांशा तालमूली च ॥ ७० ॥ भागः सूरणतुल्यो दातव्यो वृद्धदारुकस्यापि । भृङ्गेले मरिचांशे चूर्णेऽस्मिन्योजयेन्मतिमान् ॥ ७१ ॥ द्विगुणेन गुडेन युतः सेव्योऽयं मोदकः प्रकामध्नैः । गुरुवृष्यमोज्यरहितेष्वितरेषूपद्रवान्कुरुते ॥ ७२ ॥ भस्मकमनेन जनितं पूर्वमगस्त्यस्य योगराजेन । भीमस्य मारुतेरपि येन ते महाशना जाताः ॥ ७३ ॥ अग्निबलवृद्धिहेतुर्न केवलं सूरणो महावीर्यः । प्रभवति शस्त्रक्षाराग्निभिर्विनाप्यर्शसामेषः ॥ ७४ ॥ श्वयथुश्लीपदगरजिद्रहणीं च कफानिलाजाताम् । नाशयति वलीपलितं मेधां कुरुते वृषत्वं च ॥ ७५ ॥ हिक्कां कासं श्वासं सराजयक्ष्मप्रमेहांश्च । प्लीहानमप्यथोग्रं हन्ति च रसायनं पुंसाम् ॥ ७६ ॥ अर्शसि लघुसूरणवटिकाः । चूर्णीकृताः षोडश सूरणस्य भागास्ततोऽर्धा नवचित्रकस्य । महौषधाद्वौ मरिचस्य चैको गुडेन दुर्नामजयाय पिण्डी ॥७७॥ अर्शोरोगे मरिचाद्या गुटिकाः । मरिचपिप्पलिनागरचित्रकान् क्रमविवर्धितभागसुचूर्णितान् । शिखिचतुर्गुणसूरणयोजितान् कुरु गुडेन गुडान् गुदजच्छिदे ॥ ७८ ॥ अर्शसि कलिङ्गाद्या गुटिकाः । कलिङ्गलाङ्गलीकृष्णायश्चपामार्गपिप्पली- । भूनिम्बसैन्धवगुडैर्गुडा गुदजनाशनाः ॥ ७९ ॥ गुल्मे गुडवटकाः । गुडविश्वौषधपथ्यामागधिकादाडिमैः कृता गुटिकाः । १०