गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

११४ आयुर्वेदीयग्रन्थमाला । [गुटिकाधिकारः] कुष्ठे विषगुटिकाः । त्रिफलाव्योषयष्ट्याह्वविषं तुल्यानि पेषयेत् । भृङ्गाम्बुना तु गुटिकाः कुर्याच्चणकसंमिताः ॥ १२८ ॥ एकैकां वर्धयेत्तावदष्टावसान्न वर्धयेत् । आस्तिकेन कृतो योगो विजयेद्वातजान् गदान्॥१२९॥ अशीतिं विंशतिं श्लेष्मभवांस्तप्त महाक्षयान् । अष्टादशैव कुष्ठानि सन्नमग्निं च दीपयेत् ॥ १३० ॥ कुष्ठे लाङ्गलीगुटिकाः । लाङ्गलीत्रिवृतालोहचूर्णं दशपलं पृथक् । त्रिंशत्तु गुटिकाः पथ्याः कुर्याद्भृङ्गरसप्लुताः ॥ १३१ ॥ छायाशुष्कां च तत्रार्धां गुटिकां भक्षयेत्ततः । जीर्णे रसेन रूक्षेण पेया, पूर्वं न भोजयेत् ॥ १३२ ॥ यन्त्रितो ब्रह्मचर्याद्यैः क्रमेण गुटिकामपि । खादेत्प्रातस्तु मासैकं भवेत्कामचरः क्रमात् ॥ १३३ ॥ एवं सर्वाणि कुष्ठानि जयत्यतिबलान्यपि । धीमेधास्मृतियुक्तस्तु नित्यं जीवेत्समाः शतम् १३४ कण्ड्वां त्रिजातगुटिकाः । त्रिजातत्रिफलाव्योषं सूक्ष्मचूर्णं तु कारयेत् । तत्तुल्यं त्रिवृताचूर्णं शर्कराक्षौद्रमेव च ॥ १३५ ॥ बद्ध्वात्र मोदकान्द्वै तान् भक्षयेच्च यथाबलम् । विरेक एष प्रबलस्तथा कण्डूविनाशनः ॥ १३६ ॥ मुखरोगे खदिरगुटिका । तुलां खदिरसारस्य द्विगुणां त्वरिमेदतः । प्रक्षाल्य जर्जरीकृत्य चतुर्द्रोणेऽम्भसः पचेत् ॥ १३७॥ द्रोणशेषं कषायं तु पूत्वा भूयः पचेच्छनैः । ततस्तस्मिन्घनीभूते चूर्णं कृत्वाऽक्षभागिकम् ॥ १३८ ॥ चन्दनं पद्मकोशीरं मञ्जिष्ठाधातकीघनम् । प्रपौण्डरीकयष्ट्याह्वत्वगेलापत्रकेसरम् ॥ १३९ ॥