गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

१२८ आयुवेर्दीयग्रन्थमाला । [गुटिकाधिकारः वातव्याधौ रसोनपिण्डः । पलं शतं रसोनस्य तिलस्य कुडवं तथा । हिङ्गु त्रिकटुकं क्षारौ द्वौ पञ्चलवणानि च ॥ २८५ ॥ शतपुष्पा वचा कुष्ठं पिप्पलीमूलचित्रकौ । अजमोदा यवानी च धान्यकं चापि बुद्धिमान् ॥२८६॥ प्रत्येकं च पलं चैषां सूक्ष्मचूर्णानि कारयेत् । घृतभाण्डे दृढे चैव स्थापयेद्दिनषोडशम् ॥ २८७ ॥ प्रक्षिप्य तैलमार्णीं च प्रस्थार्धं काञ्जिकस्य च । खादेत्कर्षप्रमाणं च तोयं मद्यं पिबेदनु ॥ २८८ ॥ आमवाते तथा वाते सर्वाङ्गैकाङ्गसंश्रिते । अपस्मारेऽनले मन्दे कासे श्वासे गलेषु च ॥ २८९ ॥ सोन्मादे वातसंग्रहे शूले शत्रुषु शस्यते । वातव्याधौ बृहल्लशुनपिण्डः । चव्यचित्रकतालीसं यवनी धान्यकं वचा । अजमोदाऽश्वगन्धा च दाडिमं चाम्लवेतसम्॥ २९०॥ रास्त्राग्रन्थिविडङ्गाहमभयाजीरकद्वयम् । क्षारद्वयसमायुक्तं लवणत्रयसंयुतम् ॥ २९१ ॥ शतमूली बलं कुष्ठं व्योषं पूतीकरञ्जकम् । शतपुष्पाऽजगन्धा च शठी रामठसंयुतम् ॥ २९२ ॥ निस्तुषं लशुनं कृत्वा द्रव्याणां च चतुर्गुणम् । घृतेन मिश्रितं पिण्डमक्षमात्रं तु भक्षयेत् ॥ २९३ ॥ आढ्यवाते हनुस्तम्भे मन्यास्तम्भे गलग्रहे । कोष्ठशीर्षगते वाते सर्वाङ्गानिलसंग्रहे ॥ २९४ ॥ तूनीप्रतूनीगुल्मेषु सप्तस्वेव क्षयेषु च । क्रमिकोष्ठापहारी च अशीतिपवनापहः ॥ २९५ ॥ क्षीराहारो भवेच्चात्र मांसाहारोऽथवापि वा । पुरुषः स्निग्धदेहस्तु स्नेहमत्स्यसमग्रतः ॥ २९६ ॥