गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

१३४ आयुर्वेदीयग्रन्थमाला । [गुटिकाधिकारः आयुष्यप्रदो हर्षकरोऽतिपथ्यश्चक्षुष्प्रदः पुष्टिकरो विषघ्नः । क्षतस्य सन्धानकरो विशेषाद्व्रणेषु शस्तः सकलेषु चैव ॥३५४॥ गण्डमालायां त्रिफलाद्या गुग्गुलुगुटिका । त्रिफलात्रिवृतादन्तीनीलिनीचतुरङ्गुलाः । एषां तु भिषजा ग्राह्या प्रत्येकं पलविंशतिः ॥ ३५५ ॥ कुट्टितैः कथितैरेभिश्चतुर्द्रोणमपाम्भसः । पचेत्तु सलिलं तावद्यावद्द्रोणावशेषितम् ॥ ३५६ ॥ पञ्चाशच्चात्र निक्षिप्य गुग्गुलोस्तु पलान्यपि । ततः पाकघनीभूते त्वगेलानागकेसरम् ॥ ३५७ ॥ त्रिकटुत्रिफलामुस्तं यवानीजीरकानि च । पिप्पलीमूलदहनहपुषाकृष्णजीरकम् ॥ ३५८ ॥ बाष्पिका साजमोदा च तिन्तिडीकाम्लवेतसौ । सौवर्चलं च कृत्वैषां श्लक्ष्णचूर्णं विनिक्षिपेत् ॥ ३५९॥ प्रत्येकमर्धपलिकैर्भागैः सम्यग्विचक्षणः । ततोऽक्षमात्रां गुटिकां भक्षयेत्तां दिने दिने ॥ ३६० ॥ गण्डमालार्बुदग्रन्थ्यूरुस्तम्भोदरपीडितः । अनेनैव विधानेन गिरिजं वा प्रयोजयेत् ॥ ३६१ ॥ वातरक्ते बृहत्स्वायम्भुवगुग्गुलुः । अलम्बुषालोहचूर्णमनयोर्द्वे पले पले । पलत्रयं च ताप्युत्थाद्वाकुची पलपञ्चकम् ॥ ३६२ ॥ शिलाजतु तयोस्तुल्यं पलानि दश गुग्गुलोः । सर्वाण्येकत्र संचूर्ण्य गुटिकां कारयेद्बुधः ॥ ३६३ ॥ शाणं कर्षार्धकर्षं वा ततः खादेत्प्रयत्नतः । वातरक्तं च कुष्ठानि श्वित्राणि विविधानि च ॥ ३६४॥ भगन्दरान् क्षुद्ररोगानर्शांसि ग्रहणीगदान् । बस्तिवातगुददोषांश्च पाण्डुतामुदराणि च ॥ ३६५ ॥