गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

वस्त्रपूतं पुनः क्वाथं पचेल्लेहत्वमागतम् । भल्लातकं विडङ्गानि त्रिकटु त्रिफलां तथा ॥ १४२ । रसाञ्जनं चित्रकं च कुटजस्य फलानि च । वचामतिविषां बिल्वं प्रत्येकं तु पलं पलम् ॥ १४३ । त्रिंशत्पलं गुडस्यात्र चूर्णीकृत्य प्रदापयेत् । मधुनः कुडवं दद्याद्धृतस्य कुडवं तथा ॥ १४४ ॥ एष लेहस्तु शमयेदर्शो रक्तसमुद्भवम् । वातिकं पैत्तिकं चैव श्लैष्मिकं सान्निपातिकम् ॥१४५। ये च दुर्नामजा रोगास्तांश्च सर्वान् व्यपोहति । रक्तपित्तमतीसारं पाण्डुरोगमरोचकम् ॥ १४६ ॥ ग्रहणीमार्दवं कार्श्य श्वयथुं कामलामपि । अनुपाने घृतं दद्याद्दधि तक्रं जलं पयः ॥ १४७ ॥ जीर्णे तु पथ्यभोजी स्यादशोभ्यः प्रविमुच्यते । रोगानीकवधार्थाय कौटजो लेह उच्यते ॥ १४८ ॥ अर्शसि द्वितीयः कुटजावलेहः । कुटजत्वचं विपाच्य पलशतमात्रां महेन्द्रसलिलेन । यावत्स्याद्वि श्रुतस्तद्रव्यं स्वरसस्ततो ग्राह्यः ॥ १४९ ॥ मोचरसश्च समङ्गा फलिनी च पलांशकास्त्रिभिश्चैतैः । वत्सकबीजं तुल्यं चूर्णीकृतमत्र दातव्यम् ॥ १५० ॥ पूतः कथितः सान्द्रः स रसो दर्वीप्रलेपको ग्राह्यः । मात्रा कालोपहिता रसक्रियैषा जयति रक्तम् ॥ १५१ ॥ छगलीपयसा युक्ता पेयामण्डेन वा यथाग्निबलम् । जीर्णौषधश्च शालीन् पयसा छागेन भुञ्जीत ॥ १५२ ॥ रक्तार्शस्यतिसारं रक्तं सासृग्दरं निहन्त्याशु । बलवच्च रक्तपित्तं रसक्रियैषा ह्युभयभागम् ॥ १५३ ॥ अर्शसि कुटजाष्टकोऽवलेहः । तुलामथार्द्रा गिरिमल्लिकायाः संक्षुद्य पक्त्वा रसमाददीत ।