गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

५.] गदनिग्रहः । १५७ जीर्णन्त्यपि च काष्ठानि कासश्वासक्षयकृमीन् । गुल्मोदरार्शःकुष्ठं च जयेच्छोषं भगन्दरम् ॥ २०२ ॥ योगशतैरप्यजितं त्र्यहाज्जयति पीनसम् । रक्तपित्ते खण्डखाद्योऽवलेहः । शतावरीच्छिन्नरुहावृषमुण्डितिकामयाः ॥ २०३ ॥ तालमूली च गायत्री त्रिफलायास्त्वचस्तथा । भार्गी पुष्करमूलं च पृथक्पञ्च पलानि च ॥ २०४ ॥ जलद्रोणे विपक्तव्यमष्टभागावशेषितम् । दिव्यौषधिहतस्यापि माक्षिकेण हतस्य वा ॥ २०५ ॥ पलद्वादशकं देयं रुक्मलोहस्य चूर्णितम् । खण्डं घृतं समं देयं पलषोडशकं बुधैः ॥ २०६ ॥ पचेत्ताम्रमये पात्रे गुडपाको मतो यथा । प्रस्थार्धं मधुनो देयं शुभाश्मजतुक्तं त्वचम् ॥ २०७ ॥ शृङ्गी विडङ्गं कृष्णा च शुण्ठ्यजाजी पलं पलम् । त्रिफला धान्यकं पत्रं त्र्यक्षं मरिचकेसरम् ॥ २०८ ॥ चूर्णं दत्त्वा सुमथितं स्निग्धे भाण्डे निधापयेत् । यथाकालं प्रयुञ्जीत बिडालपदकं ततः ॥ २०९ ॥ गव्यक्षीरानुपानं च सेव्यं मांसरसं पयः । गुरुवृष्यान्नपानानि स्निग्धं मांसादिवृंहणम् ॥ २१० ॥ रक्तपित्तं क्षयं कासं पक्तिशूलं तथैव च । वातरक्तं प्रमेहं च शीतपित्तं वमिं क्लमम् ॥ २११ ॥ श्वयथुं पाण्डुरोगं च कुष्ठं प्लीहोदरं तथा । आनाहं मूत्रसंस्रावमम्लपित्तं निहन्ति च ॥ २१२ ॥ चक्षुष्यं बृंहणं वृष्यं मङ्गल्यं प्रीतिवर्धनम् । आरोग्यपुत्रदं श्रेष्ठं कायाग्निबलवर्धनम् ॥ २१३ ॥ श्रीकरं लाघवकरं खण्डखाद्यं प्रकीर्तितम् । छागं पारावतं मांसं तित्तिरिः क्रुकरः शशः ॥ २१४ ॥ १४