गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

गदनिग्रहः । १५९ श्वासकासयोः कुलत्थगुडावलेहः । कुलत्थो दशमूलं च तथैव द्विजयाष्टिका ॥ २२७ ॥ शतं शतं च संगृह्य चतुर्द्रोणेऽम्भसः पचेत् । अष्टभागावशेषे तु गुडस्यार्धतुलां क्षिपेत् ॥ २२८ ॥ शीतीभूते च पके च मधुनोऽष्टौ पलानि च । पलानि षट् तुगाक्षीर्याः पिप्पल्या द्वे पले तथा॥२२९॥ त्रिसुगन्धिसुगन्धं तं खादेदग्निबलं प्रति । श्वासं कासं ज्वरं हिक्कां नाशयेत्तमकं तथा ॥ २३० ॥ मानसान्निध्यसंवादाद्विपलं त्रिसुगन्धिनः । श्वासकासयोः पिप्पलीगुडावलेहः । पिप्पली मधुसंयुक्ता मेदःकफविनाशिनी ॥ २३१ ॥ श्वासकासज्वरहरा पाण्डुप्लीहोदरापहा । कासाजीर्णारुचिश्चासहुत्पाण्डुकृमिरोगिषु ॥ २३२ ॥ जीर्णज्वरेऽग्निसादे च शस्यते गुडपिप्पली । अतिसारे कुटजावलेहः । कुटजस्य तुलां दत्त्वा चतुर्द्रोणेऽम्भसः पचेत् ॥२३३॥ द्रोणशेषे रसे तस्मिन्पूते गुडतुलार्धकम् । घृतस्य कुडवं तत्र क्षित्वा मृद्वग्निना पचेत् ॥ २३४ ॥ प्रतिवापे च देयानि द्रव्याण्येतानि धीमता । समङ्गा बिल्वपेशी च मज्जा जम्ब्वाम्रसंभवा ॥ २३५ ॥ पिप्पली चाजमोदं च शुण्ठीमरिचवत्सकम् । मुस्ता भल्लातकं रोध्रं धातकी गजपिप्पली ॥ २३६ ॥ अम्बष्ठा वालकं चैव द्वे बृहत्यौ सचित्रकौ । षड्ग्रन्था पिप्पलीमूलं विडङ्गानि हरीतकी ॥ २३७ ॥ नागकेसरयष्टीकार्लुत्वकूपत्रकेसरम् । विषा चेन्द्रयवाः पाठा सूक्ष्मैला जीरकद्वयम् ॥ २३८॥