गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

६.] गदनिग्रहः । १८७ विडङ्गं चविका वृक्षं भार्ङ्गी स्यादष्टवर्गकम् । त्रिवृता रजनी रास्ना कर्कटाख्या पुनर्नवा ॥ २५४ ॥ प्रियङ्गुसारिवामांसीनागकेसररेणुकम् । शताह्वेन्द्रयवामुस्तं द्विपलान्क्वाथयेज्जले ॥ २५५ ॥ अष्टद्रोणे, पादशेषे सर्वमेकत्र निक्षिपेत् । षष्टिपला॑नि द्राक्षायाः क्वाथयित्वा चतुर्गुणे ॥ २५६ ॥ जले त्रिभागशेषे तु पूते तस्मिन्विनिक्षिपेत् । त्रिंशत्पलानि धातक्या गुडाच्छुद्धाच्चतुःशतम् ॥ २५७ ॥ द्वात्रिंशत्पलिकं क्षौद्रं सर्वमेकत्र कारयेत् । भाण्डे पुराणे सुस्निग्धे मांसीमरिचधूपिते ॥ २५८ ॥ धूपिते च पुनर्दद्यात्पिप्पलीनां पलद्वयम् । जातीफलं लवङ्गं च त्वगेलापत्रकेसरान् ॥ २५९ ॥ जातीपत्रीं च कङ्कोलं चन्दनं वालुकं तथा । कर्षमात्रां च नेपालीं दत्त्वा भूमौ विनिक्षिपेत् ॥ २६० ॥ पक्षादूर्ध्वं पिबेद्यस्तु मात्रया च यथाबलम् । धातुक्षयं जयेत्पीतः कासं पञ्चविधं तथा ॥ २६१ ॥ अर्शासि षट्प्रकाराणि तथाष्टावुदराणि च । प्रमेहं च मदव्याधिमरुचिं पाण्डुतां तथा ॥ २६२ ॥ सर्वान्वातांस्तथायामं श्वासं छर्दिमरोचकम् । अष्टादशैव कुष्ठानि शोफं शूलं भगन्दरम् ॥ २६३ ॥ शर्करां मूत्रकृच्छ्रं च अश्मरीं च विनाशयेत् । कृशानां च महापुष्टिं कुरुते च महाबलम् ॥ २६४ ॥ महावेगो महावीर्यो महातेजा महाद्युतिः । कामपुष्टिकरो ह्येष वन्ध्यानां पुत्रदो भवेत् ॥ २६५ ॥ खर्जूरासवः । खर्जूरमुस्तामलकीनिकुम्भाद्राक्षाभयापूगफलानि पाठा । भार्ङ्गीशठीकुष्ठजलाजमोदपलङ्कषापिप्पलीमूलकानि ॥ २६६ ।