गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

१९० आयुर्वेदीयग्रन्थमाला । [आसवाधिकारः द्रोणं, गुडार्धं दातव्यं, चूर्णमेषां विनिक्षिपेत् । कटुत्रिकं लवङ्गं च चातुर्जातं तथैव च ॥ २९२ ॥ कङ्कोलकं जातीफलं जातीपत्री प्रियङ्गुकम् । कपित्थं वत्सकं चैव बीजं गोक्षुरकस्य च ॥ २९३ ॥ सत्वं गुडूच्या भार्गी च बलाबीजं तथैव च । हपुषा क्रमुकं चैव देवदारु मदावहम् ॥ २९४ ॥ गायत्रीसारजलदं चित्रकं च फलत्रिकम् । रास्त्रा यष्ट्याह्वकं चापि तुम्बरु नागकेशरम् ॥ २९५ ॥ ग्रन्थिकं चाजमोदा च कारवी दीप्यकस्तथा । कट्फलं च तुगाक्षीरी आकल्लकमुटिङ्गणम् ॥ २९६ ॥ कपित्थवल्कलं चैव शताह्वा गजशेलुकम् । कलिङ्गकाश्च काकोली शठी मोचरसं घनम् ॥ २९७ ॥ कोकिलाक्षस्य बीजानि कसेरुः सहदेविका । भूनिम्बं चविका स्पृक्का पद्मकं च निशाद्वयम् ॥ २९८ ॥ धान्यकं सुरदाली च क्षीरकन्दं तथैव च । एतानि चाक्षमात्राणि लोहचूर्णं पलाष्टकम् ॥ २९९ ॥ धातक्याः षोडशपलं घृतभाण्डे निधापयेत् । मासार्धं च तथा भूमौ निक्षिपेदतियत्नतः ॥ ३०० ॥ अनेन विधिना सिद्ध आसवः परिकीर्तितः। पीत्वाक्ष पलमेकं तु मातरुत्थाय नित्यशः ॥ ३०१ ॥ धातुक्षयं च मन्दाग्निं प्रमेहं पाण्डुमेव च । अशांसि ग्रहणीदोषान् प्लीहोदरभगन्दरान् ॥ ३०२ ॥ आमवातं रक्तपित्तं श्लेष्मरक्तं तथैव । निहन्ति वातजान् रोगान् मेदःस्थौल्यापहासवः ॥ ३०३ ॥ रसायनारिष्टः । समूलां पिप्पलीं शृङ्गीं बृहतीमश्मभेदकम् । पाटलां देवकाष्ठं च श्वदंष्ट्रामभयां तथा ॥ ३०४ ॥