गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

६.] गदनिग्रहः । १९५ विषमज्वरकासांश्च विद्रधीन् वातशोणितम् । अरिष्टः शमयत्याशु युधि शक्र इवासुरान् ॥ ३५३ ॥ प्लीहरोगे रोहीतकासवः । तुलाद्वयं रोहितमूलकानां द्विद्रोणमात्रेण जलेन पक्त्वा । क्षेप्यं गुडस्य द्विशतं पलानांमष्टादश स्युस्त्रिफलापलानि॥३५४ लवङ्गजातीफलधातकीनां पलानि लोहस्य षडेव दद्यात् । देयं चतुर्जातकपञ्चकोलं पृथक् पृथक् पञ्चपलं तथैव ॥ ३५५॥ गुल्मज्वरारोचकहृद्विकारभगन्दरप्लीहनिपीडितानाम् । रक्तामयश्वासनपीडितानां सदासवोऽयं विधिना प्रयोज्यः ३५६ योगराजासवः । द्राक्षायाः शर्करायाश्च गुडस्य च पृथक् पृथक् । पलानि दश कार्याणि पथ्यापलचतुष्टयम् ॥ ३५७ ॥ लवङ्गबदरीसर्जार्जुनानां छल्लिकाभवम् । पलं पलं पृथग्ग्राह्यं देवदारुपलं तथा ॥ ३५८ ॥ चित्रकस्य च लोध्रस्य पिप्पलीमूलकस्य च । धातकीकुसुमानां च तद्वद्देयं पलं पलम् ॥ ३५९ ॥ तथा पूगफलानां तु कषायाणां पलं मतम् । मञ्जिष्ठायाः पले द्वे तु क्वाथ्यसंज्ञानि तानि च ॥ ३६० ॥ लवङ्गकलिकाजातीपत्रैलानागकेशरम् । पिप्पलीशुण्ठिमरिचत्वग्द्वांसीचव्यमुस्तकम् ॥ ३६१ ॥ कुष्ठं जातीफलं ग्रन्थिपर्णं खुकू कटुरोहिणी । एषां पलं पलं ग्राह्यं तज्ज्ञेयं चूर्णसंज्ञितम् ॥ ३६२ ॥ ततस्तु क्वाथ्यद्रव्येभ्यो जलमष्टगुणं क्षिपेत् । क्वाथं तदुदके कुर्यादर्थभागावशेषितम् ॥ ३६३ ॥ तत्क्वाथं वस्त्रपूतं तु भाण्डेऽन्यस्मिन्मनोहरे । कृत्वाऽत्र प्रक्षिपेच्चूर्णं तद्भाण्डं धान्यराशिगम् ॥ ३६४ ॥