गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

घृताधिकारः १.] गदनिग्रहः । २०५ नेत्ररोगे द्राक्षाद्यं घृतम् । द्राक्षा श्रवाना सितशर्करा च राजादनं सान्मधुयष्टिका च । मञ्जिष्ठनीलोत्पलपुण्डरीकं काकोलियुग्मं त्वथ जीवकञ्च॥८४॥ दुग्धक्षमामैर्विपचेद्घृतस्य प्रस्थं समग्रं पयसा च तुल्यम् । नेत्रास्रराजीपटलानि काचमश्रुप्रसेकं तिमिरं च हन्ति । दृष्टिप्रसादं च नवं करोति शिरोधर्धरोगे च हितं नराणाम्॥८५॥ रक्तपित्ते दाडिमाद्यं घृतम् । दाडिमं तिन्तिडीकं च नागपुष्पं शतावरी । काकोली क्षीरकाकोली विदारी यक्षहस्तकः ॥ ८६ ॥ बीजपूरकमूलं च राजवृक्षात्मगुप्तयोः । कुष्ठं चेति समैरेतैर्धृतप्रस्थं विपाचयेत् ॥ ८७ ॥ चतुर्गुणेन पयसा जलेनाष्टगुणेन च । तत्सर्पिः पिबतः सिद्धं कासश्वासापतानकाः ॥ ८८ ॥ हृद्रोगो रक्तपित्तं च ह्यचिराद्यान्ति संक्षयम् । योनिरोगे बृहन्मूलाद्यं घृतम् । पञ्चमूलं बृहद्व्याघ्रीं त्रिकण्टैरण्डकः बलम् । प्रत्येकं, बिल्वकक्वाथ प्रस्थार्धं प्रस्थमुत्तमम् ॥ ८९ ॥ जलद्रोणे विपाच्यैतद्ग्राह्यं पादावशेषितम् । पादक्षेपे घृतप्रस्थं दध्नाढकयुतं न्यसेत् ॥ ९० ॥ पलत्रयं यवक्षारकल्कं युक्त्या विपाचयेत् । योनिरोगे गुल्मरोगे वर्ध्मेश्वप्युदरेषु च ॥ ९१ ॥ अर्शसि पिप्पल्याद्यं घृतम् । पिप्पलीमरिचहिङ्गुनागरं मातुलुङ्गरसथ बिल्वशुण्ठिका । कुष्ठधान्यकमथाम्लवेतसं क्षारवह्नि लवणानि पञ्च च ॥९२॥ तिन्तिडीकमथ कारवी वचा दाडिमं च चविका तथैव च । चित्रकं च सपुनर्नवं भवेद्धस्तिपिप्पलियुता हजाजिका ॥९३। १८