गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

तैलाधिकारः २.] गदनिग्रहः । २१५ अश्वगन्धा स्थिरा पाठा मूर्वा श्योनाकमेव च । पिप्पली शृङ्गवेरं च दन्ती हिङ्ग्वम्लवेतसौ ॥ ६२ ॥ गर्भेणानेन मिषकषायेण च साधयेत् । सिद्धं शीतं च पूतं च क्षौद्रेण सह संसृजेत् ॥ ६३ ॥ तदस्य दद्यात्पानार्थं तदेवाभ्यञ्जने भवेत् । ऊरुस्तम्भशिरोत्पन्नस्तैलेनानेन शाम्यति ॥ ६४ ॥ आढ्यवातं श्लीपदानि खुडवातांश्च नाशयेत् । अर्शसि कासीसाद्यं तैलम् । काशीसदन्तीसिन्धूत्थकरवीरानलैः पचेत् ॥ ६५ ॥ तैलमर्कपयोन्मिश्रमभ्यङ्गात्पायुकीसजित् । कृमिरोगे महावीर्यं तैलम् । शशमार्जारयोर्ब्रश्चोः कपेर्वृषवराहयोः ॥ ६६ ॥ मांसानां द्वे तुले सम्यक् पचेद्रोणेषु सप्तसु । अष्टभागावशेषेण तेन तैलाढकं पचेत् ॥ ६७ ॥ भासवायसकाकानां गृध्रसाखोः शुकस्य च । कलविङ्ककुलिङ्गानां कुक्कुटस्य च या वसा ॥ ६८ ॥ मज्जाश्च दापयेदेषां पित्तान्यपि च लाभतः । अपामार्गफलं भार्गी बीजं शैरीषमेव च ॥ ६९ ॥ फणिज्जकं विडङ्गानि शिग्रुकस्य त्वचस्तथा । त्र्यूषणं हिङ्गुकफलं वचा कुष्ठं सचन्दनम् ॥ ७० ॥ हस्तिपर्ण्याः शिरीषस्य ककुभस्यासनस्य च । पलाशस्यारिमेदस्य मूलं बीजं च संहरेत् ॥ ७१ ॥ पिचुमन्दस्य निर्यासः शल्लक्या गुग्गुलोस्तथा । हिङ्ग्वम्लवेतसौ चापि तथा ब्राह्मी निदिग्धिका ॥ ७२ ॥ तुल्यान्येतानि गर्भाणि तैलं कर्णप्रपूरणम् । नावनं चावगाहश्च शीर्षकृमिविनाशनम् ॥ ७३ ॥