गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

२१६ आयुर्वेदियम्रन्थमाला । [परिशिष्टे तैलस्यास्य प्रणीतस्य गन्धेन कृमयः स्थिराः । नश्यन्ति न विवर्धन्ते बलात्सुबहवोऽपि वा ॥ ७४ ॥ युक्त्यास्मिन् कृमयस्तैले नस्ये तु प्रतिपादिते । तालुं भित्त्वाऽऽशु शिरसः प्रद्रवन्त्युपपीडिताः ॥ ७५ ॥ सर्वकृमिहरं ह्येतत्तैलं शिरसि देहिनाम् । बलाबलं चिन्तयित्वा नस्यं तदवचारयेत् ॥ ७६ ॥ कृमिभिर्भक्ष्यमाणानां नराणामेतदुत्तमम् । तैलमेतन्महावीर्यं सर्वकृमिविनाशनम् ॥ ७७ ॥ अन्त्रवृद्धौ गन्धर्वतैलम् । शतमेरण्डमूलस्य शुण्ठीपलयवाढके । जलद्रोणेऽथ पयसा पचेदष्टगुणेन तु ॥ ७८ ॥ प्रस्थमेरण्डतैलस्य सन्मूला द्विपलं तथा । द्विपलं शृङ्गवेरस्य गर्भं दत्त्वा शनैः पचेत् ॥ ७९ ॥ पिबेत्तन्नियतः शुद्धो नरः क्षीरान्नभुक् भवेत् । अन्त्रवृद्धिं निहन्त्याशु तैलं गन्धर्वसंज्ञितम् ॥ ८० ॥ कर्णरोगे लाङ्गल्याद्यं तैलम् । लाङ्गलीकुष्ठमरिचं शुण्ठी मागधिकञ्च घनम् । सरसाञ्जनकासीसं जतुसैन्धवगुग्गुलु ॥ ८१ ॥ मनःशिलार्ले निर्गुण्डी विल्वं भल्लातकं तथा । कार्षिकैर्देवदारूत्थतैलस्य द्विपलेन च ॥ ८२ ॥ कुडवं तिलतैलस्य पचेन्मूत्रे चतुर्गुणे । तत्कर्णपूरणात्तिथ्यं पूयस्रावनिवारणम् ॥ ८३ ॥ कृमिघ्नं दुष्टनाडीनां व्रणानां चैव रोपणम् । शिरोरोगे महानीलं तैलम् । आदित्यवल्ल्या मूलानि कृष्णसैरेयकस्य च ॥ ८४ ॥ सुरसस्य च पत्राणि फलं कुष्माण्डकस्य च । मार्कवं गिरिकर्णी च मधुकं देवदारु च ॥ ८५ ॥