गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

३१८ आयुर्वेदीयग्रन्थमाला । [परिशिष्टे सुकुञ्चिताग्रान् सुस्निग्धान् केशान् संजनयेद्बहून् । पलिते चेन्द्रलुप्ते च तैलमेतत्प्रशस्यते ॥ ९९ ॥ मञ्जिष्ठाद्यमिदं नाम्ना शिरोरोगनिवारणम् । कुष्ठे सिद्धार्थकतैलम् । करवीरवचातुम्बूत्साञ्जनकरञ्जमुद्गलाक्षाभिः ॥ १०० ॥ सारुष्करसिद्धार्थकमूलकबीजाग्निगण्डीरैः । रजनीद्वयमञ्जिष्ठाश्वग्वविडङ्गमाक्षिकैः ॥ १०१ ॥ सैन्धवकटुकालाम्बुपिच्युमर्दास्फोटमालतीभिश्च । सर्षपतैलं कारञ्जं वा गवां मूत्रेण वै सिद्धम् ॥ १०२ ॥ द्विगुणेन साधितमचिरादभ्यङ्गाद्धन्ति कुष्ठानि । अष्टादशापि सिद्धं तैलं सिद्धार्थकं नाम ॥ १०३ ॥ इति श्रीसोढलग्रथिते गदनिग्रहे परिशिष्टे द्वितीयस्तैलाधिकारः । अथातः परिशिष्टस्तृतीयश्चूर्णाधिकारः । मन्दाग्नौ शुण्ठ्याद्यं चूर्णम् । शुण्ठीं ससौवर्चलचित्रकाभयां सरामठां दाडिमसैन्धवान्विताम् । खादन्ति ये मन्दहुताशना भुवि भवन्ति ते वाडवतुल्यवह्नयः॥१॥ हृद्रोगे तिक्तकं चूर्णम् । मुस्तैलाचन्दनोशीरं यवानी व्योषवत्सकौ । फलं त्वक् कटुका दारु दार्बी त्वक्पर्पटस्तथा ॥ २ ॥ पटोलपत्रं षड्ग्रन्था मूर्वाभूनिम्बशिग्रुकाः । त्रायमाणा च सौराष्ट्री सुरा प्रतिविषा समाः । तिक्तकं नाम हृदुल्लम्शूलघ्नं सन्निपातनुत् ॥ ३ ॥ कुष्ठे लाक्षाद्यं चूर्णम् । लाक्षा दन्ती च मूर्वा मधुरसवचाङ्गीपिपाठाद्रिकर्णी भल्लकङ्कुष्ठविडङ्गं त्रिकटुकराजनीससर्षपार्केरुबूकम् ।