गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

२२४ आयुर्वेदीयग्रन्थमाला । [परिशिष्टे ज्वरे किराततिक्ताद्यं चूर्णम् । किराततिक्तं त्रिफलापटोलं तिक्तेन्द्रबीजं सुरदारु दार्वीं । व्योषं शठीचन्दनयुग्मनिम्बं दुरालभाचन्दनपद्मकं च ॥ ५४॥ पुनर्नवोशीरविषागुडूचीत्रायन्तिकापिप्पलिमूलतुल्यम् । चूर्णं विलिह्यान्मधुनाऽथ वारिणा तथाऽनुपानं त्वमृतारसेन ५५ ज्वरं पुराणं विनिहन्ति शीघ्रं तृतीयकं वा वमिदाहयुक्तम् । चातुर्थकं चाक्षगतांश्च रोगान् सपीनसं कामलमाशु हन्ति ५६ कासे दुरालभाद्यं चूर्णम्। दुरालभां शृङ्गवेरं शठीं द्राक्षां सितोपलाम् । लिह्यात्कर्कटशृङ्गीं च कासे तैलेन वातजे ॥ ५७ ॥ ग्रहण्यां पिप्पलीमूलाद्यं चूर्णम् । समूला पिप्पली क्षारौ द्वौ पञ्चलवणानि च । मातुलुङ्गाभयारास्नाशठीमरिचनागरम् ॥ ५८ ॥ कृत्वा समांशं तच्चूर्णं पिबेत्यातः सुखाम्बुना । श्लेष्मके ग्रहणीदोषे बलवर्णाग्निवर्धनम् ॥ ५९ ॥ ग्रहण्यां कुठेरकाद्यं चूर्णम्। कुठेरकश्चामलकी यवानी फलत्रिकं चैव कटुत्रिकं च । वृन्ताकगण्डीरवृषं सनिम्बं कुष्ठं तथा चेन्द्रयवा विडङ्गम् ६० बीजानि दद्यान्निचुलस्य दार्वी दुरालभा तिक्तकरोहिणी च । दुर्वाग्रगन्धाऽतिविषा गुडूची किराततिक्तं गजपिप्पली च ६१ सर्वाण्युपाहृत्य तु चूर्णमेषां भागांशयुक्तं लवणं द्विरंशम् । अयोरजः स्यात्त्रिगुणं च युक्तं फलत्रिकं स्याच्चतुरंशयुक्तम् ६२ चूर्णीकृतं तद्धृतभाजनस्थं पिबेच्च मद्येन सुखोदकेन । चूर्णं यथासात्म्यबलानुरूपं प्लीहाग्निसादारुचिपार्श्वशूलम्॥६३॥ प्रमेहकुष्ठानथ पाण्डुरोगं हृद्रोगगुल्मं विषमज्वरं च । भगन्दरं श्वासगदांश्च हन्यात् सुदुस्तरान् वातकफोद्भवांस्तु । एतद्धि चूर्णं बलमांसकारि ओजस्करं रोगगणापहारि ॥ ६४॥