गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

२३६ आयुर्वेदीयग्रन्थमाला । [ परिशिष्टे रसायने त्रिफलाद्या वटकाः । त्रैफलस्य तु चूर्णस्य पलानि दश संहरेत् । सप्त चैव विडङ्गानां लोहचूर्णं पलत्रयम् ॥ ८५ ॥ शतं भल्लातकानां च पलानि दश बाकुची । शिलाजतु पले द्वे च गुग्गुलोस्तु पलद्वयम् ॥ ८६ ॥ पलं पुष्करमूलस्य पलार्धं फलमेव च । ग्रन्थिकाग्नि समरिचं पिप्पल्यो विश्वभेषजम् ॥ ८७ ॥ त्वक्पत्रं कुङ्कुमं मुस्ता नागकेसरमेव च । यष्टीमधुकरोध्रं च कार्षिकान्युपकल्पयेत् ॥ ८८ ॥ यावन्त्येतानि सर्वाणि तावत्खण्डं प्रदापयेत् । पलिकान्वटकान्कुर्यात्सर्वव्याधिविनाशनन् ॥ ८९ ॥ एकैकं भक्षयेत्प्रातर्यथेष्टं चात्र भोजनम् । प्लीहमर्शास्यतीसारं वातगुल्मं भगन्दरम् ॥ ९० ॥ कुष्ठानि चैव सर्वाणि सप्तरात्रान्न्यपोहति । एतत्सर्वं प्रयुञ्जानो जीवेद्वर्षशतत्रयम् ॥ ९१ ॥ अरुचौ लाजाद्यो मोदकः । द्वादशाष्टचतुस्त्रिंशत्येकार्धार्धसमायुतैः । लाजैस्तुगातिन्तिडीककोलव्योषत्रिजातकैः । सचन्द्रा मोदका रुच्याः क्रमाद्विगुणशर्कराः ॥ ९२ ॥ त्रिफलाया गुटिका । त्रिफलाबदराणां स्याद्व्योषस्य च पलद्वयम् । कर्पूरकर्षो लाजानां पलद्वादशकं भवेत् ॥ ९३ ॥ 'एलात्वक्पत्रकानां तु पलं स्याद्वंशरोचना । पलाष्टिका, वेतसश्च चतुष्पल उदाहृतः ॥ ९४ ॥ चूर्णाद्द्विगुणखण्डं स्याद्गुद्या वमिहरा परम् । यक्ष्माणं रक्तपित्तं च ज्वरं कासं च नाशयेत् ॥ ९५ ॥