गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

गुटिकाधिकारः ४.] गदनिग्रहः । २३७ अर्शसि चित्रकगुटिकाः । चित्रकस्य पलं दत्त्वा पलं चार्धं त्रिवृत्तथा । कणाकर्षो गुडस्याष्टौ पलानि समुपाहरेत् ॥ ९६ ॥ विंशतिश्च हरीतक्‍यो गुटिका दश कारयेत् । दशमे दशमे चाह्नि त्वेकैकां भक्षयेत् सुधीः । मण्डलानि च कण्डूंश्च अर्शांसि ग्रहणीं जयेत् ॥ ९७ ॥ प्रमेहे वामदेवेन कथिता गुटिका । कटुत्रिकं वचा मुस्ता विडङ्गं चित्रकं विषम् । एतानि समभागानि पथ्या च द्विगुणा विषात् ॥ ९८ ॥ पञ्चत्रिंशद्गुडाद्भागाः क्वाथयेन्मृदुनाग्निना । बदरसमाश्च गुटिका कार्या, एषा गुटिका प्रमेहं, आमवातं, गुल्मं, मन्दाग्निं, हन्ति; विशेषतश्च लालामेहम् ॥ गुग्गुलुगुटिका । गुग्गुलु कुडवादद्धं ककुभत्वगयोरजोविडङ्गानि । भल्लातकगोक्षुरकौ त्रिवृता त्रिफला द्वितीयार्धम् ॥ ९९ ॥ भुक्त्वैनां गुटिकां यथेष्टचरितः षण्मासयोगात्पुमान् सव्याधीन्सभगन्दरान्सपिटिकानर्शांसि दुष्टव्रणान् । खालित्यं पलितं जरामपि तनोर्जित्वा प्रदीप्तानलः सौभाग्याप्तसुखो निरामयतनुर्जीवेत्समानां शतम् ॥ १०० ॥ शोफे लघुत्रिफलागुग्गुलुगुटिका । गुग्गुलुस्त्रिफला कृष्णा पञ्चनेत्रत्रिभागिकाः । गुटिकाः शोषगुल्मार्शो भगन्दरवतां हिताः ॥ १०१ ॥ वातव्याधौ पृथुत्रिफलाद्या गुग्गुलुगुटिका । त्रिफला हपुषा मुस्तं चविका चित्रकः शठी । यवानीग्रन्थिकव्योषसौवर्चलदुरालभाः ॥ १०२ ॥ अजमोदा विडङ्गं च दाडिमं साम्लवेतसम् । बाष्पिका पौष्करं दारु त्वगेलापत्रकेसरम् ॥ १०३ ॥