गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

२४० आयुर्वेदौयग्रन्थमाला । क्षयादिरोगे रसाङ्गहरीतक्यवलेहः । हरीतक्याः शतं द्रोणे पयसि परिसाधयेत् ॥ १२ ॥ घृतावशेषमुत्तार्य निष्कुलीकृत्य च क्रमात् । रसगन्धकलोहानां चूर्णेनापूर्य वेष्टयेत् ॥ १३ ॥ सूत्रेण मासमेकं तु मधुमध्ये निधापयेत् । पथ्याशी भक्षयेदेकां सर्वरोगविमुक्तये ॥ १४ ॥ खण्डार्द्रकावलेहः । सुस्विन्नाच्छृङ्गवेरात्पलशतमिनवं निस्तुषं संविधाय प्रस्थे चाज्यस्य पक्त्वा पलशतसहितं शुद्धमत्स्यण्डिकायाः । कौराङ्गी देवपुष्पं मधुदलकणानागकिञ्जल्कभृङ्गं शुक्लाजाजी सघनमरिचतुगा सार्धकर्षद्वयाः स्युः ॥ १५ ॥ तस्मिन्क्षीरं विदित्वा ज्वलनमुखगतं पात्रमुत्तार्य यत्ना- त्कृत्वा चेष्ममदशशिसुरभितं चूर्णितेनावचूर्ण्य । प्रातः शीतेऽतिमात्रं मधुकुडवयुगं सार्धमावाप्य सान्द्रं तल्लीढं हन्ति जीर्णज्वरमथ कसनं राजयक्ष्माणमेव ॥ १६ ॥ अतीसारेऽङ्कोलमूलावलेहः । पलमङ्कोलमूलस्य दशांशं बिल्वमेव च । तद्भागो राजवृक्षस्य क्वाथयमष्टगुणे जले ॥ १७ ॥ तेन पादावशेषेण फाणितं कारयेद्भिषक् । शीतीभूते प्रदातव्यं मस्तुना सहितं बुधैः ॥ १८ ॥ फाणिते दीयमाने तु सत्वरं छर्दयेद्यदा । शीतलं भोजनं देयं दध्यन्नं भक्तमेव च ॥ १९ ॥ पक्वापकमतीसारं नानावर्णं सवेदनम् । दुर्वारं ग्रहणीदोषं जयेच्चैव प्रवाहिकाम् ॥ २० ॥ अर्शसि भल्लातकावलेहः । पर्पटावल्गुजानन्तात्वचाखंदिरचन्दनम् । पाठाशुण्ठीशठीमार्थीवासाभूनिम्बवत्सकम् ॥ २१ ॥