गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

गदनिग्रहः । ११ शकृद्वातानुलोमार्थं जले दध्नश्चतुर्गुणे ॥ ९३ ॥ प्रवाहिकां गुदभ्रंशं मूत्रकृच्छ्रं परिस्रवम् । गुदवंक्षणशूलं च घृतमेतद्व्यपोहति ॥ ९४ ॥ ⁠भेदात्प्रमेहे धान्वन्तरं घृतम् । दशमूलं करञ्जौ द्वौ देवदारु हरीतकी । वर्षाभूर्वरुणो दन्ती चित्रकः सपुनर्नवः ॥ ९५ ॥ कपित्थोऽर्कसुधाक्षीरं बिल्वं भल्लातकानि च । शठी पुष्करमूलं च पिप्पलीमूलमेव च ॥ ९६ ॥ पृथग्दशपलानेषां भागांस्तोयार्मणे पचेत् । यवकोलकुलत्थानां प्रस्थं प्रस्थं प्रदापयेत् ॥ ९७ ॥ तेन पादावशिष्टेन घृतप्रस्थं विपाचयेत् । निचुलं त्रिफला भार्गी रोहिषं गजपिप्पली ॥ ९८ ॥ शृङ्गवेरं विडङ्गानि वचा कम्पिल्लकं तथा । गणेनानेन तत्सिद्धं पाययेद्धि यथाबलम् ॥ ९९ ॥ एतद्धान्वन्तरं नाम विख्यातं सर्पिरुत्तमम् । कुष्ठं प्रमेहं गुल्मांश्च श्वयथुं वातशोणितम् ॥ १०० ॥ प्लीहानमुदराशांसि विद्रधिं पिडकांस्तथा । अपस्मारं तथोन्मादं सर्पिरेतन्नियच्छति ॥ १०१ ॥ खरनादात्कुमारकल्याणकं घृतम् । शङ्खपुष्पी वचा ब्राह्मी कुष्ठं त्रिफलया सह । द्राक्षा सशर्करा शुण्ठी जीवन्ती जीवको बला ॥ १०२ ॥ शठी दुरालभा बिल्वं दाडिमं सुरसा स्थिरा । मुस्तं पुष्करमूलं च सूक्ष्मैला पिप्पली जलम् ॥ १०३ ॥ पाठा श्वदंष्ट्राऽतिविषा विडङ्गं दारु मालती । मधूकपुष्पं खर्जूरं बदरं वंशरोचना ॥ १०४ ॥ कल्कैरेषां समांशानां घृतं क्षीरचतुर्गुणम् । कषाये कण्टकार्याश्च साधयेत्सौम्यदैवते ॥ १०५ ॥