गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

२० आयुर्वेदीयग्रन्थमाला । [घृताधिकारः जातीक्षीरकपत्रकेशरदलैः पूतीकघोटाफलै- स्तुल्यैः सिक्थकसारिवाइययुतैर्गन्ध्यं घृतं पाचयेत् ॥१९८॥ यष्टिक्षीरसपञ्चकोलजलदक्वाथैश्च गौर्यादिभिः सिद्धं सर्पिरिदं हितं त्रिषु भवेत्सद्यःक्षतेषु ध्रुवम् । ये गूढाश्चिरकालजातगतयः प्रोच्छिन्नमांसा व्रणाः सस्रावाः सरुजः सदाहपिडिकाः शुष्यन्ति रोहन्ति च ॥१९९ भेडाङ्गुग्गुलुतिक्तकं घृतम् । निम्बामृतापटोलानां कण्टकार्या वृषस्य च । पृथग्दशपलान् भागान् जलद्रोणे विपाचयेत् ॥ २०० ॥ तेन पादावशेषेण घृतप्रस्थं विपाचयेत् । त्रिकटुत्रिफलामुस्तारजनीद्वयवत्सकम् ॥ २०१ ॥ शुण्ठी दारुहरिद्रा च पिप्पलीमूलचित्रकम् । भल्लातकं यवक्षारं कटुकाऽतिविषा वचा ॥ २०२ ॥ विडङ्गं खर्जिकाक्षारः शतपुष्पाऽजमोदकम् । एषामक्षसमैर्भागैर्गुग्गुलोः पञ्चभिः पलैः ॥ २०३ ॥ सुसिद्धं पीयमानं च एतद्गुग्गुलुतिक्तकम् । विद्रधिं हन्ति सद्यो हि त्वग्दोषानपि दारुणान् ॥ २०४ ॥ कुष्ठानि स्वापसङ्कोचवेगवन्ति स्थिराणि च । वातश्लेष्मसमुत्थानि मारुतासृग्प्रभेदि च ॥ २०५ ॥ गण्डमालाऽर्बुदग्रन्थिनाडीदुष्टभगन्दरान् । कासं श्वासं प्रतिश्यायं पाण्डुरोगं ज्वरं क्षयम् ॥ २०६ ॥ विषमज्वरहृद्रोगलिङ्गदोषविषक्रिमीन् । प्रमेहासृग्दरोन्मादशुक्रदोषगदान् जयेत् ॥ २०७ ॥ हारीताच्छोथे द्राक्षाद्यं घृतम् । द्राक्षायाः संमितं प्रस्थं मधुकस्य पलाष्टकम् । पचेत्तोयार्मणे शुद्धे पादशेषेण तेन च ॥ २०८ ॥ पलिके मधुकद्राक्षे पिष्टे कृष्णापलद्वयम् ।