गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

३४ आयुर्वेदborder/ग्रन्थमाला । [ तैलाधिकार कल्कैर्मधुकमञ्जिष्ठाचन्दनोत्पलपद्मकैः ॥ २० ॥ सूक्ष्मैलापिप्पलीकुष्ठत्वगेलागुरुकेसरैः । गन्धैश्च जीवनीयैश्च क्षीराढकसमायुतम् ॥ २१ ॥ हतन्मृद्वग्निना पक्वं स्थापयेद्भाजने शुभे । सर्ववातविकारांस्तु सर्वधात्वन्तराश्रयान् ॥ २२ ॥ तैलमेतत्प्रशमयेच्छिन्नाभ्रमिव मारुतः । बलातैलं नरेन्द्रार्हमेतद्वातविकारनुत् ॥ २३ ॥ मूढगर्भे चतुर्थं बलातैलम् । बलामूलकषायस्य दशमूलीकृतस्य च । यवकोलकुलत्थानां क्वाथस्य पयसस्तथा ॥ २४ ॥ अष्टावष्टौ शुभा भागास्तैलादेकस्तदैकतः । पचेदावाप्य मधुरं गणं सैन्धवसंयुतम् ॥ २५ ॥ तथागरुं सर्जरसं सबलं देवदारु च । मञ्जिष्ठां चन्दनं कुष्ठमेलां कालानुसारिवाम् ॥ २६ ॥ शतावरीं चाश्वगन्धां शतपुष्पां पुनर्नवाम् । तत्साधु सिद्धं सौवर्णे राजते मृन्मयेऽपि वा ॥ २७ ॥ प्रक्षिप्य कलशे सम्यक् खनुगुप्तं निधापयेत् । बलातैलमिदं ख्यातं सर्ववातविकारनुत् ॥ २८ ॥ यथाबलमतो मात्रां सूतिकायै प्रदापयेत् । या च गर्भार्थिनी नारी क्षीणशुक्रश्च यः पुमान् ॥ २९ ॥ धातुक्षीणे मर्महते मथितेऽभिहते तथा । मग्ने श्रमाखिपन्ने च सर्वथैव प्रयुज्यते ॥ ३० ॥ एतदाक्षेपकादींश्च वातव्याधीनपोहति । अलपघातुः पुरुषो भवेत्सुस्थिरयौवनः ॥ ३१ ॥ राज्ञामेतत्प्रकर्तव्यं राजमात्राश्च ये नराः । सुखिनः सुकुमाराश्च धनिनाश्चापि ये नराः ॥ ३२ ॥