गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

गदनिग्रहः । ४१ मण्डकुण्डलवधर्माणि हनुजानुविकुञ्चनम् । संधानं सर्वगात्राणां स्तम्भनं शोधनं तथा ॥ १०८ ॥ तैलमेतत्प्रशमयेच्छिन्नाञ्चाणीव मारुतः । वातव्याधौ सहचरतैलम् । समूलपत्रशाखस्य शतं सहचरस्य च ॥ १०९ ॥ क्षोदयित्वा जलद्रोणे क्वाथं पादावशेषितम् । शतपुष्पा देवदारु मांसी शैलेयकं वचा ॥ ११० ॥ चन्दनं तगरं कुष्ठमेलां चांशुमतीं तथा । एतैः कर्षसमैर्भागैस्तैलप्रस्थं विपाचयेत् ॥ १११ ॥ पयस्तद्द्विगुणं दत्त्वा पलान्यष्टौ च शर्करा । अथ तैलस्य पक्वस्य शृणु वीर्यमतः परम् ॥ ११२ ॥ ये च कोष्ठगता वाता ये च वाताः शिरोगताः । अस्थिमज्जगताश्चैव कर्णमध्यगताश्च ये ॥ ११३ ॥ मूकानां मिन्मिणानां च पीठकट्यूरूसर्पिणाम् । स्वभावेन च ये भग्ना अस्थिभग्नाश्च ये नराः ॥ ११४ ॥ तेषां च संप्रयोक्तव्यं हितमेतदनुत्तमम् । वातव्याधौ श्योनाकतैलम् । श्योनाकमूलस्य शतं दशमूलीशतं तथा ॥ ११५ ॥ रोहिषं शिग्रुकं रास्नां पृथक् पञ्चशतं क्षिपेत् । छागलादथमव्याच्च माहिषात्कौक्कुटादपि ॥ ११६ ॥ पञ्चाशत्पलिकान् भागान् मांसादेषां प्रदापयेत् । चतुर्षु तोयद्रोणेषु साधयेच्छक्ष्णकुट्टितम् ॥ ११७ ॥ द्रोणावशेषे पूते च पचेत्तैलाढकं शनैः । महासहां क्षुद्रसहां जीवन्तीं जीवकं वचाम् ॥ ११८ ॥ कुष्ठं च शतपुष्पां च सूक्ष्मैलां चैलवालुकम् । जीवकर्षभकौ द्राक्षां शृङ्गीं कर्कटकस्य च ॥ ११९ ॥ मोचां च निचुलं मुस्तां सारिवे द्वे महौषधम् ।