गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

गदनिग्रहः । ४३ खुड्डाकपद्मकं तैलम् । पद्मोशीरयष्ट्याह्वरजनीक्वाथसाधितम् ॥ १३३ ॥ सुपिष्टैः सर्जमञ्जिष्ठावीराकाकोलिचन्दनैः । खुड्डाकपद्मकं तैलं वातासृग्दरदाहजित् ॥ १३४ ॥ वातरक्ते महापद्मकं तैलम् । पद्मवेतसयष्ट्याह्वफलिनीपद्मकोत्पलैः । पृथक् पञ्चपलैर्दर्भबलाचन्दनकिंशुकैः ॥ १३५ ॥ जले शृतैः पचेत्तैलं प्रस्थं सौवीरसंयुतम् । लोध्रकालीयकोशीरजीवकर्षभकेसरैः ॥ १३६ ॥ मदयन्तिलतापत्रपद्मकेशरपत्रकैः । प्रपौण्डरीककाकोलीमांसीदारुप्रियङ्गुभिः ॥ १३७ ॥ कुङ्कुमस्य पलार्धेन मञ्जिष्ठाद्विपलेन च । महापद्ममिदं तैलं वातास्ररोगनाशनम् ॥ १३८ ॥ ज्वरे तृतीयं महापद्मकं तैलम् । दर्भवेतसमूलानि चन्दनं मधुकं बला । फेनिलापद्मकोशीरमञ्जिष्ठाकमलोत्पलैः ॥ १३९ ॥ कैंशुकं च विभागाः स्युः पृथक् पञ्चपलोन्मिताः । जलद्रोणे विपक्तव्यमष्टभागावशेषितम् ॥ १४० ॥ जीवकर्षभकौ मेदां रोध्रं भल्लातकं तथा । कालीयकं प्रियङ्गुं च दद्यात्केशरमेव च ॥ १४१ ॥ प्रपौण्डरीकं मधुकं पद्मकं पद्मकेशरम् । सुरभि कुङ्कुमं चैव मञ्जिष्ठां मदयन्तिकाम् ॥ १४२ ॥ मांसीं पत्रं च तुल्यांशं द्विगुणं कुङ्कुमं भवेत् । चतुर्गुणा तु मञ्जिष्ठा सौवीरं तैलसंमितम् ॥ १४३ ॥ तैलप्रस्थं पचेदेभिः कषायेणाथ पेषितैः । एतदभ्यञ्जनं तैलं विषमज्वरनाशनम् ॥ १४४ ॥ १ खुड्डाकशब्दोऽल्पार्थः । यथा चरके-खुड्डिका गर्भावक्रान्तिः, अल्पेत्यर्थः ।