गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

गदनिग्रहः । ५७ शोषे सुकुमारतैलम् । मधुकस्य शतं दद्यात्काश्मर्याश्च तथाऽऽढकम् ॥२९५॥ परूषकाणां द्राक्षायाः खर्जूरौदनपाकयोः । मधूकपुष्पस्य तथा तथा मौञ्जातमाढकम् ॥ २९६ ॥ द्विद्रोणेऽपां विपक्तव्यं चतुर्थांशावशेषितम् । तस्मिन् कषाये पूते च पुनरग्नावधिश्रयेत् ॥ २९७ ॥ आर्द्रामलककाश्मर्यविदारीक्षुरसाढकम् । तैलाढकं च संयोज्य पचेत्क्षीरे चतुर्गुणे ॥ २९८ ॥ तस्मिंस्तथा पच्यमाने कल्कांश्चैमान् समावपेत् । पिप्पलीं शृङ्गवेरं च कदलीं च शतावरीम् ॥ २९९ ॥ बलां तालं कदम्बं च सूक्ष्मैलां पद्मबीजकम् । शृङ्गाटकं कसेरुं च जीवनीयानि यानि च ॥ ३०० ॥ द्विपलिकान् पृथग्दत्त्वा विपचेन्मृदुनाऽग्निना । तत्सिद्धं स्रावयित्वाशु शीतं क्षौद्रेण संसृजेत् ॥३०१॥ नस्ये चाभ्यञ्जने पाने प्रशस्ते बस्तिकर्मणि । वातव्याधिषु सर्वेषु क्षतक्षीणे शिरोग्रहे ॥ ३०२ ॥ पार्श्वशूले प्रमेहे च गुल्मे चार्शोभगन्दरे । वातभग्नाङ्गहीनानां कासे श्वासे च हृद्ग्रहे ॥ ३०३ ॥ ज्वरातिसारे ह्यरचौ कर्णनादे स्वरक्षये । सुकुमारमिदं तैलं बालवृद्धसुखावहम् ॥ ३०४ ॥ एतद्धि वृष्यं बल्यं च रक्तमांसविवर्धनम् । स्वरवर्णकरं चैव शोषिणाममृतोपमम् ॥ ३०५ ॥ प्रपाकस्यास्य तैलस्य सम्यक्सिद्धस्य यो भवेत् । उदश्विदि विमध्यार्थे(?) सोऽपि कृत्यकरो भवेत् ३०६ एकादश च षट् चैव शोषिणां य उपद्रवाः । सुकुमारं प्रशमयेन्मेघोऽग्निमिव वृष्टिमान् ॥ ३०७ ॥