गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

७० आयुर्वेदीयग्रन्थमाला । [ चूर्णाधिकारः ऊरुस्तम्भमतिभ्रमं च मनसो बाधिर्यमष्ठीलिकां प्रत्यष्ठीलिकया सहापहरति प्राक्पीतमुष्णाम्बुना ॥ ८ ॥ रुक्कुक्षिवङ्क्षणकटीजठरान्तरेषु बस्तिस्तनांसफलकेषु च पार्श्वयोश्च । शूलानि नाशयति वातबलासजानि हिङ्ग्वाद्यमाद्यमिदमाश्विनसंहितायाम् ॥ ९ ॥ गुल्मे शार्दूलं चूर्णम् । हिङ्ग्राविडशुण्ठ्यजाजिविजयावाख्याभिधानामयै- श्चूर्णं कुम्भनिकुम्भमूलसहितैर्भागोत्तरं वर्धितैः । पीतं कोष्णजलेन कोष्ठकरुजागुल्मोदरादीन्नयं शार्दूलं प्रसमं प्रमथ्य हरति व्याधीन्मृगौघानिव ॥१०॥ गुल्मे नाराचं चूर्णम् । सिन्धूत्थपथ्याकणदीप्यकानां चूर्णानि तोयैः पिबतां कवोष्णैः। प्रयाति नाशं कफवातजन्मा नाराचनिर्भिन्न इवामयौघः ॥११॥ गुल्मे पूतीकाद्यं चूर्णम् । पूतीकपत्रगजचिर्मटचव्यवह्नि- व्योषं च संस्तरचितं लवणोपधानम् । दग्ध्वा विचूर्ण्य दधिमस्तुयुतं प्रयोज्यं गुल्मोदरश्वयथुपाण्डुगुदोद्भवेषु ॥ १२ ॥ गुल्मे हिङ्ग्वाद्यं चूर्णम् । हिङ्गुत्रिगुणं सैन्धवमस्मात्रिगुणं च तैलमैरण्डम् । तन्त्रिगुणरसोनरसं गुल्मोदावर्तशूलघ्नम् ॥ १३ ॥ श्वासे विजयं चूर्णम् । त्रिकत्रयं वचा हिङ्गुः पाठा क्षारो निशाद्वयम् । चव्यतिक्ताकलिङ्गाग्निशताह्वालवणानि च ॥ १४ ॥ अन्त्रिबिल्वाजमोदं च गणोऽष्टाविंशको मतः । एतानि समभागानि सूक्ष्मचूर्णानि कारयेत् ॥ १५ ॥