गौतम धर्मसूत्र (हिन्दी व्याख्या सहित)
Gautama Dharmasutra Hindi
महर्षि गौतम द्वारा
स्रोत: Gautama Dharmasutram with Hindi Commentary (उद्गम)
पृष्ठ 102, कुल 360 में से
संदर्भ में पढ़ेंसानुवाद-मिताक्षरावृत्तिसहितानि ३७
त्यजेदाश्वयुजे मासि व्युत्पन्नं पूर्वसंचितम् ।
जीर्णानि चैव वासांसि पुष्पमूलफलानि च ॥ इति ॥ ३४ ॥
एक वर्ष से अधिक समय तक कोई रखी हुई वस्तु भी न खाये ॥३४॥
उक्ता आश्रमास्तेषां विकल्पसमुच्चयावपि दर्शितौ । तेषां प्राधान्यं दर्शयति—
ऐकाश्रम्यं त्वाचार्याः प्रत्यक्षविधानाद् गार्हस्थ्यस्य गार्हस्थ्यस्य ॥ ३५ ॥
तुशब्दो विशेषवाची। सर्वेषु वेदशास्त्रेतिहासपुराणेषु गृहस्थधर्मा एवाग्निहोत्रादयः प्राचुर्येण विधीयन्ते । ततः सर्व एवाऽऽचार्या गार्हस्थ्यस्यै- काश्रम्यं प्राधान्यं मन्यन्ते । तत्राशक्तानामितराश्रमधर्मा विधीयन्ते । प्रत्यक्षविधानादितराश्रमाणां प्रत्यक्षेणोपजीव्यत्वात् । द्विरुक्तिर्व्या- ख्याता ॥ ३५ ॥
इति श्रीगौतमयीवृत्तौ हरदत्तविरचितायां मिताक्षरायां
प्रथमप्रश्ने तृतीयोऽध्यायः ॥ ३ ॥
सभी आचार्य एक ही आश्रम (गृहस्थाश्रम को प्रधान रूप से) मानते हैं, क्योंकि वही अन्य सभी आश्रमों का उपजीव्य है। (अर्थात् उसी पर सभी आश्रम आधृत हैं)। अथवा-इस गृहस्थाश्रम में अशक्त व्यक्तियों के लिए ही दूसरे आश्रमों का विधान है ॥ ३५ ॥