भारतकोश
गौतम धर्मसूत्र (हिन्दी व्याख्या सहित)

गौतम धर्मसूत्र (हिन्दी व्याख्या सहित)

Gautama Dharmasutra Hindi

महर्षि गौतम द्वारा

स्रोत: Gautama Dharmasutram with Hindi Commentary (उद्गम)

DevanagariHindipublished360 पृष्ठ

पृष्ठ 297, कुल 360 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 297

२३० गौतमधर्मसूत्राणि

ब्राह्मणादिप्रयुक्तः संस्कारो न भवति तथा तद्वधनिमित्तं प्रायश्चित्तमपि न भवति यावदुक्तमेव तु भवति । अन्ये मृगपक्षिविषयं मन्यन्ते । मृगेषु पक्षिषु च ये षण्ढास्तेषु हतेष्विति ॥ २३ ॥

नपुंसक (लिङ्गविहीन) की हत्या करने पर एक पुरुष बोझ के बराबर पुआल और एक माष भर सीसे का दान करे ॥ २३ ॥

वराहे घृतघटः ॥ २४ ॥ वराहे हते घृतपूर्णो घटो देयः ॥ २४ ॥
एक सूअर की हत्या करने पर एक घड़े घी का दान करे ॥ २४ ॥

सर्पे लोहदण्डः ॥ २५ ॥ सर्पे हते लोहदण्डो देयः । लोहशब्देन कार्ष्णायसमुच्यते ।
अश्रो कार्ष्णायसीं दद्यात्सर्पं हत्वा द्विजोत्तमः । इति मानवे दर्शनात् ।
सर्पं हत्वा माषं दद्यादित्यौशनसं बुद्धिपूर्वविषयम् ॥ २५ ॥
सर्प की हत्या करने पर लोहे की छड़ी दान करे ॥ २५ ॥

ब्रह्मबन्ध्वां चलनायां नीलः॥ २६ ॥ जातिमात्रब्राह्मणी ब्रह्मबन्धूः । चलना व्यभिचारिणी । तस्यां हतायां नीलो देयः । नीलो वृष इति । मनुस्तु वर्णानुपूर्व्यामाह—
नोल्कार्मुकबस्तावीः पृथग्दद्याद्विशुद्धये ।
चतुर्णामपि वर्णानां नारीर्हत्वाऽनवस्थिताः ॥ इति ॥ २६ ॥
किसी ऐसी व्यभिचारिणी स्त्री का वध करने पर जो नाममात्र के लिए ब्राह्मणी हो, नील वृष का दान करे ॥ २६ ॥

वैशिके न किंचित् ॥ २७ ॥
अभिगच्छति या नारी पुरुषैर्बहुभिर्मिथः ।
व्यभिचारिणीति सा ज्ञेया प्रत्यक्षं गणिकेति च ॥
इति प्रजापतिः ।
वैशिकेन वेश्याकर्मणा जीवन्त्यां ब्रह्मबन्ध्वां हतायां किंचिद्देयमष्टमुष्टि भवेत्किंचिदित्येतत् ॥ २७ ॥
वेश्या का वध करने पर कोई प्रायश्चित्त करने की आवश्यकता नहीं होती ॥ २७ ॥

तल्पान्नधनलाभवेधेषु पृथग्वर्षाणि ॥ २८ ॥
तल्पशब्देन शयनवाचिना भार्या लक्ष्यते । अन्नं कृतान्नम् । धनं