भारतकोश
गौतम धर्मसूत्र (हिन्दी व्याख्या सहित)

गौतम धर्मसूत्र (हिन्दी व्याख्या सहित)

Gautama Dharmasutra Hindi

महर्षि गौतम द्वारा

स्रोत: Gautama Dharmasutram with Hindi Commentary (उद्गम)

DevanagariHindipublished360 पृष्ठ

पृष्ठ 333, कुल 360 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 333
२६६गौतमधर्मसूत्राणि

णाऽऽदित्य उपस्थेय इत्युक्तं भवति । एतदप्यनुसवनं प्रत्यहम् । सकृदि- त्यन्ये । पृथग्योगकरणात् । अन्यथाऽथोदकतर्पणमादित्योपस्थानं चेत्ये- कमेव योगमकरिष्यत् ॥ १३ ॥

इसी मन्त्र से सूर्य्यकी पूजा करनी चाहिए ॥ १३ ॥

एता एवाऽऽज्याहुतयः ॥ १४ ॥

एता इति मन्त्रमपि परामृशति । एतच्छब्दस्याऽहुतिसामानाधिकर- ण्यात्स्त्रीलिङ्गता । एतैरेव त्रयोदशभिर्मन्त्रैराज्यमपि होतव्यमित्युक्तं भवति । तत्र “जुहोतिचोदना स्वाहाकारप्रदाना” इति स्वाहाकारान्तैर्होमः प्रत्यहं सकृत्कर्तव्यः ॥ १४ ॥

इन्हीं मन्त्रों से आज्य की आहुति प्रदान करे ॥ १४ ॥

द्वादशरात्रस्यान्ते चरुं श्रपयित्वैताभ्यो देवताभ्यो जुहुयात् ॥ १५ ॥

एवमुक्तेन प्रकारेण द्वादशरात्रं नीत्वा तदन्ते त्रयोदशेऽहनि गृह्योक्तेन मार्गेण चरुं श्रपयित्वैताभ्यो वक्ष्यमाणाभ्यो देवताभ्यो जुहुयात् ॥ १५ ॥

बारह दिन के बाद चरु बनाकर इन देवताओं के लिए बलिप्रदान करे ॥ १५ ॥

ता आह—

अग्नये स्वाहा सोमाय स्वाहाऽग्नीषोमाभ्यामिन्द्राग्निभ्या- मिन्द्राय विश्वेभ्यो देवेभ्यो ब्रह्मणे प्रजापतयेऽग्नये स्विष्टकृत इति ॥ १६ ॥

स्विष्टकृता सह नवाऽहुतयः । द्विः स्वाहाकारपाठोऽनुषङ्गप्रकारदर्श- नार्थः । सर्व एव स्वाहाकारान्ताः [ इत्यर्थः ] ॥ १६ ॥

अग्नि के लिये, स्वाहा; सोम के लिए, स्वाहा; अग्नीषोम के लिये, स्वाहा; इन्द्र और अग्नि के लिये, इन्द्र के लिये, सभी देवताओं के लिये, ब्रह्मा के लिये, प्रजापति के लिये, अग्नि स्विष्टकृत के लिये ॥ १६ ॥

ततो ब्राह्मणतर्पणम् ॥ १७ ॥

ततो होमानन्तरं ब्राह्मणास्तर्पयितव्या भोजनादिभिः । शुचीन्मन्त्र- वतः सर्वकृत्येषु भोजयेदित्यापस्तम्बः ॥ १७ ॥

तब ब्राह्मणों को भोजन करावे ॥ १७ ॥