भारतकोश
गीतावली (गोस्वामी तुलसीदास - गीताप्रेस सम्पूर्ण ७ काण्ड सान्वय सटीक)

गीतावली (गोस्वामी तुलसीदास - गीताप्रेस सम्पूर्ण ७ काण्ड सान्वय सटीक)

Gitavali of Goswami Tulsidas with Gita Press Commentary

गोस्वामी तुलसीदास द्वारा

DevanagariHindipublished454 पृष्ठ

पृष्ठ 325, कुल 454 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 325

३१६ सुन्दरकाण्ड नेत्रोंके भारसे व्याकुल हो गया ॥ ६ ॥ बहुतसे सरोवर धूलसे भर गये और अत्यन्त भयसे [पर्वतोंके उखड़ जानेसे उनके स्थानमें जल भर जानेके कारण] अनेकों पहाड़ी प्रदेश समुद्रवत् हो गये । आकाशमें देवताओंके ढोल और हनूमान्‌जीकी गर्जनाका कोलाहल सुनकर कोई अपने कथनको भी नहीं समझ सकता था ॥ ७ ॥ दिग्गज, कूर्म, वराह और शेषनाग जैसे-तैसे धीरज धरकर पृथिवीको धारण करते थे । उनके शरीरोंमें बोझको सहते-सहते हड्डियाँ कड़क उठी हैं, इसलिये वे बारम्बार झुंझलाकर उसे तानते थे ॥ ८ ॥ इस प्रकार जब वानरोंकी सेनाने कूच किया तो चारों ओर कोलाहल छा गया । उसभीड़का कुछ वर्णनकरते नहीं बनता । वानरगण किलकिलाते थे और वे एक दूसरेसे ठसे हुए थे । इस प्रकार उस समय समुद्रतट- पर बड़ा कोलाहल हो रहा था ॥ ९ ॥ इसी समय राक्षसको कालके अधीन देख विभीषणजी भगवान्‌से आकर मिले; तब शरणागतवत्सल प्रभुने उनका वहीं अभिषेक करके अपना लिया ॥ १० ॥ फिर कौतुकसे ही समुद्रपर पुल बाँधकर वे सुबेल पर्वतके पास जाकर ठहर गये । तुलसीदास कहते हैं, वहाँ पहुँचकर वानरगण लंकाका किला देखकर प्रभुके आगमनकी सूचना देकर लौट आये ॥ ११ ॥ रावणकी मन्त्रणा राग आसावरी [ २३ ] आये देखि दूत, सुनि सोच सठ-मनमैं । बाहर बजावै गाल, भालु-कपि कालबस मोसे बीरसों चहत जीत्यो रारि रनमैं ॥ १ ॥