हम्मीर महाकाव्यम् (रणथम्भौर चौहान वीरगाथा एवं इतिहास)

७८ श्रीहम्मीरमहाकाव्ये, [ सर्गः व्याख्या धर्मार्थकामाख्याः पुरुषार्थास्त्रयोप्यमी । यथायोगमवाप्तात्मा ऽवसरांस्तं सिषेविरे ॥ ७४ ॥ अहिंसाटोपमाविभ्रद्विलसत्सर्वमंगलः । महेश्वरोपि तद्राज्ये न विषादी जनोऽद्भुतं ॥ ७५ ॥ कोटियज्ञफलं राज्ञा पृष्टोन्वेद्युः पुरोहितः । विश्वरूपाख्ययाख्यातो व्याचख्याविति तं पटुः ॥ ७६ ॥ जित्वा भुजबलेनोर्वी कोटियज्ञं यथोदितं । निर्निमाणो नृपः प्रीति-पात्रं स्यात् त्रिदिवश्रियाम् ॥ ७७ ॥ इति स्मृतिसुधांभोधि-छटाछोटपटुच्छविं । निशम्य तद्विरं भूपस्तं क्रतुं कर्तुमैहत ॥ ७८ ॥ आहूताः पुरुहूतेन ततो भूमेः प्रमोदिना । मिमिलुर्वाडवास्तत्र दुष्कर्मोदधिवाडवाः ॥ ७९ ॥ अंतःस्फुरच्चतुर्वेद-सुधांभोधेरिवोर्मयः । रेजिरेऽङ्गेषु विप्राणां गोपीचंदनभंगयः ॥ ८० ॥ नित्यस्नानवशात् पिंगी-भूतकुंतलकैतवात् । बिभ्राणैः परमं तेजः शिरस्यंतरमादिव ॥ ८१ ॥ द्विभ्रमक्षितरुद्राक्षा-क्षमालाव्यपदेशतः । भृंगैरिवांबुजभ्रांत्या लीनैर्भूषितपाणिभिः ॥ ८२ ॥ अंहोराशिपरित्रासि-काशीवासप्रकाशिभिः । आययानं परानंदवर्षिभिश्च महर्षिभिः ॥ ८३ ॥ त्रिभिर्विशेषकं ॥ मारेर्निवारणं सप्त व्यसनानां च वर्ज्जनं । मोक्षणं गुप्तिगुप्तानां प्रावर्त्तत तदा पुरे ॥ ८४ ॥ तोरणभूलतोत्तुंग-कल्याणकलशस्तनी । शुशुभे वेदिका तत्र यज्ञश्रीरिव देहिनी ॥ ८५ ॥ धूमस्तोममिषादूप-किल्बिषं विक्षिपन्निव । ज्वालाजिव्होत्र जज्वल ज्वालाजटिलितांबरः ॥ ८६ ॥