भारतकोश
हम्मीर महाकाव्यम् (रणथम्भौर चौहान वीरगाथा एवं इतिहास)

हम्मीर महाकाव्यम् (रणथम्भौर चौहान वीरगाथा एवं इतिहास)

Hammira Mahakavya with Hindi Commentary

नयचन्द्र सूरि / डॉ. दशरथ शर्मा द्वारा

DevanagariSanskritpublished185 पृष्ठ

पृष्ठ 133, कुल 185 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 133

८४ श्रीहम्मीरमहाकाव्ये { सर्गः स्फुटिते चक्षुषी नूनं यन्नादर्शि शक्रो बली । स्वयं पश्चाद्गदस्थासी स्तन्न पुंस्त्वमपि त्वयि ॥ १५२ ॥ साक्रोशमित्युपालभ्या—भित्सर्त्स्य भूपतिर्मुहुः । मुष्कयुग्मच्छिदा पूर्वं तद्दृशौ निरचीकरत् ॥ १५३ ॥ षंडोविंदुरवत्तस्य राज्ञोऽभूदनुजो जयी । भोजदेवाभिधः खड्—ग्राहीत्यपरनामभाक् ॥ १५४ ॥ धर्मसिंहपदं तस्मै तुष्टोथ प्रददे नृपः । तं च निर्वासयन् देशादमुनैव न्यषिध्यत ॥ १५५ ॥ अथापमानात्सोभ्येत्य गुप्तवैरः स्वमंदिरं । अधीतीभरते धारां देवीं नृत्यमशिक्षयत् ॥ १५६ ॥ तां च प्रेष्यानिशं नृत्य—च्छलात्पार्थिवपर्षदि । वेश्मस्थोपि विदामास स सर्वं नृपतिस्थितिं ॥ १५७ ॥ चिंताचितांगी सान्येद्यु रागता नृपपर्षदः । पृष्टांऽधेन जगौ चिंता—कारणं हृद्दिदारणं ॥ १५८ ॥ ताताद्य वेधरोगेण मृताऽश्वश्रवणात् विभोः । प्रीत्यै न गीतनृत्यादि चिंता तेनेयमुल्बणा ॥ १५९ ॥ श्रुत्वेयसाविमामाह चिंता मास्म कृथा वृथा । तं प्राप्तावसरं किंतु पार्थिवं प्रार्थयेरिति ॥ १६० ॥ आसाद्यते विभो धर्म—सिंहश्चेत्स्वपदं पुनः । मृतेभ्यो द्विगुणानश्वा न्तदसावानयेत्पुनः ॥ १६१ ॥ ओमिति प्रतिपद्यैषा गता राज्ञे तदूचिषी । लोभात्सोप्यंधमाहूया—ध्यक्षार्षीत्स्वपदे पुनः ॥ १६२ ॥ विवेकदीपो दीप्येत तावद्धृदि सतामपि । तृष्णाझंझामरुद्याव न्न भजेदुन्मदिष्णुतां ॥ १६३ ॥ तृष्णावलिरियं कापि नैवेव प्रतिभासते । सद्विवेककुठारोगा न्न वरं यत्र कुंठतां ॥ १६४ ॥