हम्मीर महाकाव्यम् (रणथम्भौर चौहान वीरगाथा एवं इतिहास)
Hammira Mahakavya with Hindi Commentary
नयचन्द्र सूरि / डॉ. दशरथ शर्मा द्वारा
पृष्ठ 173, कुल 185 में से
संदर्भ में पढ़ें१३] हम्मीरराजस्वर्गगमनम् १२५ बभौ परस्याः कस्तूरी--तिलकं कलिकाकृति । स्मरेण त्रिदिवं जेतुं संहितं धनुषीष्विव ॥ १७५ ॥ नासावंशाग्रतोऽन्यस्या मुक्तं मुक्ताफलं बभौ । तिलपुष्पायतो यस्या वारिबिंदुरिव स्फुरन् ॥ १७६ ॥ कस्याश्चिदुरसि स्फारा मुक्ताहारलता बभौ । वितता हासधारेव निर्याता सृक्किणीद्वयात् ॥ १७७ ॥ रेणुसंगभयात्काम--स्पंदनांगमिवावृतं । बभौ नीलदुकूलेन कस्याश्चिच्छ्रोणिमंडलं ॥ १७८ ॥ करद्वयांगुलीयानां मयूखैर्वृत्तवर्तिभिः । परीता हरिचापाभ्या मिव काचिदराजत ॥ १७९ ॥ आच्छिद्याहितचक्रांग--याननाशभयादिव । रेजे नियंत्रणान्यस्याः पादयोनूपुरच्छलात् ॥ १८० ॥ ततस्तुष्टो नृपश्चिह्नं कबरीं स्वां वरीयसीं । मूर्त्तशृंगारसर्वस्व मिव तासां व्यशिश्रणत् ॥ १८१ ॥ पुत्रीं देवलदेवीं च दोर्भ्यामालिग्य निर्भरं । नितरां निःश्वसन् क्रंदन् कष्टेन महता जहौ १८२ ॥ ऊचे च चेद्भवेत्पुत्री भूयात्तर्हि भवादृशी । परां कोटिं ययानायि गौर्येव जनको निजः ॥ १८३ ॥ स्वर्न्नारीस्पृहलुब्धोऽसौ यदि न स्वीकरोति नः । तदास्मै प्राक् प्रतीत्यर्थ मिमां दर्शयितास्महे ॥ १८४ ॥ इति ध्यात्वेव तां वेणीं हृदि विन्यस्य सुभ्रुवः । ज्वलद्धनंजयज्वाला--करालां प्राविशंश्चितां ॥ १८५ ॥ स्वःस्त्रीरूपवशीकृतो यदि कदाप्यस्मानयं स्वप्रियाः स्वीकर्त्ता न तदा प्रतीतिमनयास्योत्पादयिष्यामहे । ध्यात्वेवेति निधाय तां स्वहृदये वेणिं विभोस्ता ज्वलत्- श्रीखंडागरुसारचंदनचितां सद्योप्यविशंश्चितां ॥ १८६ ॥