भारतकोश
हम्मीर महाकाव्यम् (रणथम्भौर चौहान वीरगाथा एवं इतिहास)

हम्मीर महाकाव्यम् (रणथम्भौर चौहान वीरगाथा एवं इतिहास)

Hammira Mahakavya with Hindi Commentary

नयचन्द्र सूरि / डॉ. दशरथ शर्मा द्वारा

DevanagariSanskritpublished185 पृष्ठ

पृष्ठ 88, कुल 185 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 88

५ ] वसंतवर्णनम् ३९ अथ पंचमः सर्गः अथ जैत्रसिंहनृपतौ धरणिं करणिं दिवः श्रितहरेः सृजति । उदजृंभतप्रियसृहत्सुरभिः सुमसायकस्य किल विश्वजितः ॥ १ ॥ पुपुषे ध्रुवं मलयशैलभवोऽनिल एष भोगियुवतिश्वसितैः । कथमंन्यथास्य सहता भवति स्म वियोगिनो झगिति मूर्च्छयितुं ॥ २ ॥ ऋतुराजविक्षणरसान्नितरा मरुणेन न ध्रुव मनोदि रथः । कथमन्यथा दधु रमी दिवसा गुरुतां रथांगविहगैकहितां ॥ ३ ॥ अतिदुःसहप्रियसृहद्विरहैः प्रमदजनैः कथमिवैष स नः । महिमा सहिष्यत इतीव निशाः कृशता मधुमधुरिताः कृपया ॥ ४ ॥ समुदाचरंति मधुपा मलिना न च निर्मला स्फुरति जातिरिह । इति वा बभूव ऋतुराट्समयो नवरं न वल्लभतरो यतिनां ॥ ५ ॥ मलयानिलो मलयजैः सुरभौ सुदृशा मुरोजयुगले विलसन् । समुपागतं मलयशैलमहा—शिखराधिरोहण ममंस्त पुनः ॥ ६ ॥ अमुना विवर्णितदला मभितो नलिनीं विलोक्य नलिनीदयितः । कुपितः प्रहिंसितुमिवैष हिमो—च्चय मभ्यगा द्विमवतः ककुभं ॥ ७ ॥ स्थलतां प्रयाति गगने पवने—रितपुष्पराजिरजसां पटलैः । अचलन् यदर्कतुरगाः शनकै स्तदिवास वासरगणोत्र गुरुः ॥ ८ ॥ मधुकप्रसूनमधुपानवशा दतिमात्रमत्तमधुकृद्युवतेः । विनिशम्य झंकृतमं दधिरे कति रे न चेतसि विकारभरं ॥ ९ ॥ सहकारसारतरमंजरिका—प्रसनोल्लसन्मधुरिमांचितया । परपुष्टया कुसुमकांडकरे ऽरचि लीलया प्यखिलमेव जगत् ॥ १० ॥ इय मागतेव शशिनाशिकुहू रथचेयमान्यलपदन्यभृतः । पिककूजितेष्विति न का मुमुदे विषसाद चाध्वगवधू रसकृत् ॥ ११ ॥ शुकचंचुसंनिभपलाशदल—त्कुसुमानि रेजुरभितोनुवनं । शमदंतिनं भृशमुपानयतो वशमंकुशा इव सुमेपुविभोः ॥ १२ ॥