भारतकोश
जातक पारिजात (वैद्यनाथ दीक्षित - शास्त्रीय होरा फलित, राजयोग एवं आयुर्दाय सटीक)

जातक पारिजात (वैद्यनाथ दीक्षित - शास्त्रीय होरा फलित, राजयोग एवं आयुर्दाय सटीक)

Jataka Parijata of Vaidyanatha Dikshita with Commentary

वैद्यनाथ दीक्षित (टीकाकार: पं. कपिलेश्वर शास्त्री एवं पं. मातृप्रसाद शास्त्री) द्वारा

DevanagariHindipublished588 पृष्ठ

पृष्ठ 135, कुल 588 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 135

अरिष्टाध्यायः ॥४॥ १०६ अथ २२ वर्षे मृत्युः। जीवेन सहितः सूर्यो लग्नस्थः कीटराशिगः ॥ अष्टमाधिपतौ केन्द्रे द्वाविंशत्यब्दके मृतिः ॥ ६१ ॥ कीटराशिगः = कर्कटराशिस्यः सूर्यो जीवेन = बृहस्पतिना सहितो लग्नस्थो भवेदर्थात्क- र्कराशिर्लग्नं भवेत्तस्मिन् सूर्य्यगुरू च भवेतां तथा लग्नादष्टमाधिपतिः केन्द्रे (१।४।७।१० भावे) भवेत्तदा जातस्य द्वाविंशत्यब्दके (२२ वर्षे) मृतिर्मरणं भवति। ननु संज्ञाध्याये 'अल्पदृष्टं वृश्चिककौर्पि- कीटाः' इत्यनेन कीट इति वृश्चिकराशेः संज्ञा, तत्कथं कीट इत्यत्र कर्कटो व्या- ख्यातः ? उच्यते, कीट इत्यनेन वृश्चिक- स्य ग्रहणे कृते तस्मादष्टमं मिथुनं, तत्पति- र्बुधो वर्त्तते, स तदा लग्नस्थसूर्य्यात्केन्द्रेषु १।४।७।१० न जातु भवितुमर्हतीति। यदि केन्द्रमित्यनेन केवलं प्रथमस्यैव ग्रहणं क्रियेत तदा 'अष्टमाधिपतिस्तत्र' इत्येवमेव पाठमकरिष्यदिति। अस्तु 'कीटः कर्कटराशिः' इति वराह- वचनमुररीकृत्य कीटे कर्कटो व्याख्यातः ॥ ६१ ॥ बृहस्पति के साथ सूर्य कर्कराशिका लग्नमें हो और अष्टमेश केन्द्रमें हो तो जातक २२ वें वर्ष में मरे ॥ ६१ ॥ २६।२७ वर्षे मृत्युः। मन्दोदये शत्रुराशौ सौम्यैरापोक्लिमोपगैः ॥ षड्विंशत्यब्दके वा स्यात् सप्तविंशतिवत्सरे ॥ ६२ ॥ शत्रुराशौ लग्नवर्त्तिनि शनौ (लग्नेशो मन्दस्य शत्रुः शनैश्चरो लग्नवर्त्ती च भवेत्) सौम्यैः=शुभग्रहैरापोक्लिमे (३।६।९।१२) उपगतैः जातस्य षड्विंशत्यब्दके, अथवा सप्तविंशतिवत्सरे (२६।२७) मरणं स्यादिति ॥ लग्नमें शनि शत्रु की राशिका हो सौम्य- ग्रह आपोक्लिममें हों तो उस जातककी आयु २६ या २७ वर्ष की जाने ॥ ६२ ॥ अथ २८ वर्षे मरणम् । रन्ध्रेशे जीवसंदृष्टे पापे पापनिरीक्षिते ॥ रन्ध्रस्थे जन्मपे मृत्युरष्टाविंशतिवत्सरे ॥ ६३ ॥ रन्ध्रेशेऽष्टमभावपतौ पापे = पापग्रहे जीवसंदृष्टे=यत्र तत्र गुरुणाऽवलोकिते तथा जन्मपे=जन्मराशिपतौ पापनिरीक्षिते=पापग्र- हेण दृष्टे रन्ध्रस्थेऽष्टमभावमुपगते च जातस्या- ष्टविंशति-(२८) वत्सरे मृत्युः स्यादिति ॥ ६३ ॥ अष्टमेश पापग्रह हो उसे गुरु देखता हो और जन्मराशीश आठवेंमें हो तथा पापग्रह १० जा०