जातक पारिजात (वैद्यनाथ दीक्षित - शास्त्रीय होरा फलित, राजयोग एवं आयुर्दाय सटीक)

२०० सटीकजातकापारिजाते- धर्मायसहजसुतगाः पापाः सौम्यैर्न वीक्षिता जन्तोः । श्रवणविनाशं कुर्युः सप्तमसंस्थाश्च दन्तानाम् ॥ इति ॥ १०० ॥ नवम, एकादश, तृतीय, पंचम स्थानमें पापग्रह हों उन्हें शुभग्रह न देखते हों तो जातक अवश्य ही बहिरा होता है । यदि सप्तममें पापग्रह हों उन्हें शुभग्रह न देखते हों तो दांतमें विकार हो ॥ १०० ॥ इदानीं जातस्य सुखयोगमाह— वर्गोत्तमादिशुभवर्गयुतेऽमरेज्ये लग्ने रसातलगते यदि वा बलाढ्ये । वित्तायवृद्विगृहगेषु वियच्चरेषु लग्नाधिपे बलयुते सुखमेति जातः ॥ १०१ ॥ वर्गोत्तमेति । अमरेज्ये=गुरौ वर्गोत्तमादिशुभवर्गयुते=वर्गोत्तमाः 'चरगृहादिषु पूर्व- मध्यपर्यन्ततः शुभफला नवभागसञ्ज्ञाः' इत्युक्ताः, आदिशब्देन मूलत्रिकोणोच्चस्ववर्गा ग्राह्याः ते च शुभवर्गाश्च तेषु सहिते, लग्ने = जन्मलग्ने, रसातले=चतुर्थभावे वा गते, यदि वा बलाढ्ये=बलयुक्ते गुरौ सति, अन्येषु वियच्चरेषु=ग्रहेषु वित्तायवृद्विगृहगेषु=द्वितीयेका- दशचतुर्थभावेषु गतेषु, लग्नाधिपे=जन्मलग्नेशे, बलयुते=सबले च जातः सुखमेति ॥१०१॥ यदि बृहस्पति वर्गोत्तम आदि शुभ वर्गमें होकर लग्नमें, या ४ थेंमें हो, वा बलवान् हो और ग्रह सब द्वितीय, एकादश, चतुर्थ गृहमें प्राप्त हों और लग्नाधिप बलवान् हो तो जातकको अनेक प्रकारका सुख हो ॥ १०१ ॥ ये जातभङ्गा नृपयोगभङ्गाः प्रेष्या दरिद्राङ्गविहीनरूकाः । ये रोगभेदाः परिकीर्तितास्ते सूर्यादिसर्वद्युचरप्रसादात् ॥ १०२ ॥ श्लोकेनानेन सरलार्थकेनाऽध्यायमुपसंहरति ॥ १०२ ॥ पारिजाते सुधा टीका कपिलेश्वररचिता । षष्ठे जातकभङ्गेऽस्मिन्नध्याये पूर्णतां गता ॥ ६ ॥ इस छठे अध्यायमें जितने जातकभङ्गयोग, राजभङ्ग योग, प्रेष्ययोग, द रिद्रयोग, हीनाङ्गयोग, रेकायोग और रोगोंके अनेकभेद कहे गये हैं वे सब श्री सूर्य आदि नवग्रहोंकी कृपासे ही कहे गये हैं । ( सु० शा० कार ) ॥ १०२ ॥ इति श्रीवैद्यनाथदैवज्ञविरचिते जातकपारिजाते जातकभङ्गाख्यो षष्ठाध्याये 'विमला' हिन्दी टीका समाप्ता ॥ ६ ॥ अथ राजयोगाध्यायः ॥ ७ ॥ इदानीं राजयोगाध्यायो व्याख्यायते । तत्र येषु योगेषु समुद्भूता नरा राजानो भवन्ति ते योगाः समुच्यन्ते— कन्यामीननृयुग्मगोहरिधनुः कुम्भस्थितैः खेचरैः सेनामत्तमतङ्गवाजिविपुलो राजा यशस्वी भवेत् ॥ तौलिच्छागवृषावसानगृहगैर्जातोऽखिलक्ष्मापति- र्गोचापान्त्यभकेन्द्रगैः पृथुयशाः पृथ्वीश्वरो जायते ॥ १ ॥ कन्यामीनेत्यादि । कन्यामीनौ प्रसिद्धौ, नृयुग्मं = मिथुनं, गौ = वृषः, हरिः = सिंहः, धनुःकुम्भौ प्रसिद्धौ एतेषु सप्तसु राशिषु स्थितैः खेचरैर्ग्रहैर्थात्सर्व एव ग्रहा यथा सम्भवमुक्तेषु सप्तराशिषु स्थिता भवेयुस्तदा जातो नरो हि सेनाभिः, मत्तमत्तङ्गजैर्दन्तावलैः, वाजिभिस्तुरङ्गैश्च सङ्कुलोऽतो विपुलौ विशालो ( महान् ), यशस्वी कीर्तिमान् ( ख्यातः ) राजा भवेत् । तौलिच्छागवृषावसानगृहगैस्तुलामेषवृषमीनराशिगतैर्निखिलैर्ग्रहैर्जातो नरोऽखि-