भारतकोश
जातक पारिजात (वैद्यनाथ दीक्षित - शास्त्रीय होरा फलित, राजयोग एवं आयुर्दाय सटीक)

जातक पारिजात (वैद्यनाथ दीक्षित - शास्त्रीय होरा फलित, राजयोग एवं आयुर्दाय सटीक)

Jataka Parijata of Vaidyanatha Dikshita with Commentary

वैद्यनाथ दीक्षित (टीकाकार: पं. कपिलेश्वर शास्त्री एवं पं. मातृप्रसाद शास्त्री) द्वारा

DevanagariHindipublished588 पृष्ठ

पृष्ठ 311, कुल 588 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 311

मान्द्यब्दादिफलाध्यायः ॥ ६ ॥ २८५ केन्द्र-त्रिकोणमें सब शुभग्रह बलवान् होते हैं। यदि तीसरे-छठे-ग्यारहवें पाप हों तो शुभ होते हैं ॥ ११७ ॥ छः, पांच, चार, तीन, दो ग्रहोंके मेलका अर्थात् द्विग्रह त्रिग्रहादि योगोंका और ग्रहों का भाव फल तथा उच्चादिकमें स्थित ग्रहोंके फलको सूर्यादि ग्रहोंके प्रसादसे इस ८ वें अध्यायमें वर्णन किया है ॥ ११८ ॥ इति जातकपारिजाते द्वयादिग्रहयोगाख्येऽष्टमेऽध्याये 'विमला' हिन्दी टीका समाप्ता ॥८॥ अथ मान्द्यब्दादिफलाध्यायः ॥ ९ ॥ अथाधुना मान्द्यब्दादिफलाध्यायो व्याख्यायते । तत्र प्रथमं मान्दिस्थितद्वादशभावफ- लानि ततोऽब्दादिफलानि च कथयिष्यन्ते— मान्द्यब्दादिफलानि वच्मि गुलिके लग्नस्थिते मन्दधी रोगी पापयुते तु वञ्चनपरः कामी दुराचारवान् । वित्तस्थे विषयातुरोऽटनपरः क्रोधी दुरालापवान् पापव्योमचरान्विते गतधनो विद्याविहीनोऽथवा ॥ १ ॥ विरहगर्वमदादिगुणैर्युतः प्रचुरकोपधनार्जनसम्भ्रमः । विगतशोकभयश्च विसोदरः सहजधामनि मन्दसुते यदा ॥ २ ॥ हिबुँकभवनसंस्थे मन्दजे वीतविद्याधनगृहसुखबन्धुक्षेत्रयातोऽटनः स्यात् । तनयभवनयाते मन्दसूनौ विशीलश्चलमतिरघवबुद्धिः स्वल्पपुत्रोऽल्पजीवी ॥ ३ ॥ बहुरिपुगणहन्ता भूतविद्याविनोदी यदि रिपुगृहँयाते मन्दपुत्रे तु शूरः । कलहकृदिनपौत्रे कामँयाते कुदारः सकलजनविरोधी मन्दबुद्धिः कृतघ्नः ॥ ४ ॥ विकलनयनवक्रः स्वल्पदेहोऽष्टमस्थे गुरुजनपितृहन्ता नीचकृत्यो गुरुस्थे । अशुभशतसमेतः कर्मगे मन्दसूनौ निजकुलहितकर्माचारहीनो विमानः ॥ ५ ॥ अतिसुखधनतेजोरूपवान् लाभयाते दिनकरसुतपुत्रे चाग्रजं हन्ति जातः । विषयरहितवेषो दीनवाक्यः प्रवीणे निखिलधनहरः स्यान्मन्दजेरिःफयाते ॥ ६ ॥ मान्द्यब्दादिफलानीति । अस्मिन्नध्याये मान्द्यब्दादिफलानि वच्मि, अहं कर्त्तेति शेषः । गुलिके लग्नस्थिते जातो मन्दधी रोगी च भवति । तत्र पापग्रहेण युते गुलिके जातो वञ्चनपरः, कामी, दुराचारवाँश्च भवति । वित्तस्थे = द्वितीयभावगते गुलिके जातो विषयेष्वातुरोऽटनपरो भ्रमणशीलः, क्रोधी, दुरालापवान् = कुत्सितभाषी च भवति । तत्र गुलिके पापव्योमचरान्विते = पापग्रहयुक्ते जातो गतधनो धनहीनः, अथवा विद्याविहीनो भवति । एवमपरे स्पष्टार्थाः ॥ १-६ ॥ गुलिकका भावफल कहते हैं—गुलिक लग्नमें हो तो जातक मन्द बुद्धिवाला, रोगी हो । गुलिक वहां पापग्रहसे युक्त हो तो ठग, क्रोधी और दुराचारी हो । गुलिक धन भावमें हो तो विषयातुर, घूमनेवाला, क्रोधी, खराब बकवाद करनेवाला हो । यदि गुलिक वहां पाप- ग्रहसे युक्त हो तो दरिद्र या मूर्ख होवे ॥ १ ॥ यदि गुलिक तृतीय भावमें हो तो विरह, अहंकार आदि दुर्गुणसे युक्त, विशेष कोपवाला धनके एकत्र करनेमें व्यग्र चित्त, शोक भयसे रहित, तथा भ्रातृ रहित होता है ॥ २ ॥ चतुर्थ स्थानमें गुलिक हो तो विद्यासे रहित, धन-गृह-सुख-परिवारसे रहित हो । तथा परदेशमें रहनेवाला होता है । पञ्चम स्थानमें गुलिक हो तो शील-रहित, चञ्चल- मति, पापबुद्धि, थोड़े पुत्र और थोड़ी आयु वाला होवे ॥ ३ ॥

जातक पारिजात (वैद्यनाथ दीक्षित - शास्त्रीय होरा फलित, राजयोग एवं आयुर्दाय सटीक) · पृष्ठ 311, कुल 588 में से · BharatKosha