भारतकोश
जातक पारिजात (वैद्यनाथ दीक्षित - शास्त्रीय होरा फलित, राजयोग एवं आयुर्दाय सटीक)

जातक पारिजात (वैद्यनाथ दीक्षित - शास्त्रीय होरा फलित, राजयोग एवं आयुर्दाय सटीक)

Jataka Parijata of Vaidyanatha Dikshita with Commentary

वैद्यनाथ दीक्षित (टीकाकार: पं. कपिलेश्वर शास्त्री एवं पं. मातृप्रसाद शास्त्री) द्वारा

DevanagariHindipublished588 पृष्ठ

पृष्ठ 470, कुल 588 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 470

४४४ सटीकजातकपारिजाते- जीवे शुक्रबुधेक्षिते नवमगे विद्याधिको जायते ॥ सर्वव्योमचरेक्षिते नरवरो राजा बहुद्रव्यवान् सौभाग्याचरराज्यवित्तफलदाः सर्वे तपःस्थानगाः ॥ ७२ ॥ विद्वानिति । नवमगे गुरौ इन्द्वर्कदृष्टे = चन्द्रसूर्याभ्यामवलोकिते जातो विद्वान्, वारण- गोतुरङ्गधनवांश्च भवेत् । कुजार्काभ्यामीक्षिते नवमगे गुरौ जातः वाहनरत्नवान् भवेत् । अन्यत्सर्वं स्पष्टमेवेत्यलम् । Notes—नवमगतो गुरुः सकलग्रहनिरीक्षमाणो जातकं बहुधनयुतं राजानं करोति । तत्रापि यदि गुरुस्स्वस्थः स्वगृहादिगतो वा स्यात्तदाऽतिशयेनेति । सर्वे शुभाः भाग्यस्थाने सदा निश्चलराज्यदा अर्थादेव पापा नवमे भाग्यबाधकाः स्युरित्यपि चिन्त्यम् ॥ ७०-७२ ॥ नवम भावमें स्थित गुरुको चन्द्रमा और सूर्य देखें तो जातक पण्डित तथा हाथी, गौ, घोड़े और सम्पत्तियोंसे युक्त हो । मङ्गल और सूर्य देखें तो सेना, वाहन और रत्नसे युक्त- हो । सूर्य और बुधसे देखे जानेपर विद्याकी चर्चाओंमें आनन्दित और खूब धनी हो । शुक्र और सूर्य नवमगत गुरुको देखें तो जातक अत्यन्त मधुर बोलनेवाला हो । नवमगत गुरुको शनि और सूर्य देखें तो जातक बहुत बड़ा गुणी, विद्वान् और अनेक गांव (इलाके) वाला हो । चन्द्रमा और मङ्गल देखें तो बहुत बड़ा यशस्वी, सेना-सुख- और सम्पत्तिसे पूर्ण हो । चन्द्रमा और बुध देखें तो अनेक प्रकारके गृहसुख, उत्तम धन और शय्यादि सुखोंसे युक्त हो । शुक्र और चन्द्रमा देखें तो पुत्रहीन, पराक्रमी, धनवान् और कर्मकर्त्ता हो । नवमगत गुरुको चन्द्रमा और शनि देखें तो जातक गुणी हो, विवादी हो और विदेश, वाली हो । बुध और शुक्र देखें तो उत्तम विद्वान् हो । यदि नवमगत गुरुको सभी ग्रह देखते हों तो मनुष्योंमें पूज्य, बहुत धनी राजा हो । सभी शुभग्रह यदि ९ वें भावमें होवें तो अचल राज्य और धन देनेवाले होते हैं । सुधाशालिनीकारः ॥ ७०-७२ ॥ नवमे द्विग्रहयोगफलानि इत आरभ्य ७७ श्लोकं यावन्नवमे द्विग्रहयोगफलान्युच्यन्ते— भाग्यस्थे शशिनि प्रभाकरसुतज्ञारेक्षिते भूपति- स्तुङ्गव्योमचरे तपःस्थलंगते भूपः शुभालोकिते । सेन्दौ तिग्मकरे तु तत्र धनिको नेत्रामयार्त्तो भवेद् दुःखी वादरतः कुजेन सहिते भानौ नृपालप्रियः ॥ ७३ ॥ भाग्यस्थ इति । शशिनि = चन्द्रे भाग्यस्थे, तस्मिन् प्रभाकरसुतज्ञारेक्षिते = शनिबुध- भौमैरवलोकिते जातो भूपतिः = राजा भवेत् । तुङ्गव्योमचरे = उच्चाश्रिते कस्मिन्नपि ग्रहे, तपःस्थलंगते = नवमभावगते (तत्र शुभ ग्रहे विशेषेणेति बोद्धव्यम्) तस्मिन् शुभालोकिते च जातो भूपः स्यात् । (सू. चं.)—सेन्दौ = चन्द्रसहिते तिग्मकरे = सूर्ये, तत्र = नवमस्थे (अमावास्याया- मित्यं सम्भाव्यते) तु जातः धनिकः, नेत्रामयार्त्तः = चक्षूरोगपीडितश्च भवेत् । (सू. मं.)—कुजेन सहिते भानौ भाग्यस्थे जातो दुःखी, वादरतः = विवादप्रियः, नृपालप्रियश्च भवेदिति ॥ ७३ ॥ नववें भावमें स्थित चन्द्रमाको शनि, बुध और मंगल देखते हों तो जातक राजा हो । उच्चराशिके ग्रह नववें भावमें हों उसे शुभग्रह देखते हों तो जातक राजा हो । नववें भावमें चन्द्रमा और सूर्य हों तो धनी हो और नेत्ररोगी हो । मङ्गलके साथ सूर्य ९ वें में हो तो दुःखी, विवादी और राजाका प्रिय होवे ॥ ७३ ॥